اثربخشي درمان شناختي –رفتاري بر مديريت وزن، تبعيت از رژيم غذايي و كنترل خشم دانش‌آموزان داراي اضافه وزن

The effectiveness of cognitive-behavioral therapy on weight management, diet compliance an‎d anger control of overweight students

كارشناسي ارشد

روانشناسي گرايش: روانشناسي عمومي

دانشگاه پيام نور مركز پاكدشت

1399

1403/11/16

عالي

85ص.

آگاه هريس، مژگان

-‎-

68-75

cognitive-behavioral therapy, weight management, diet compliance, anger control, overweight

دانشگاه پيام نور مركز پاكدشت

اضافه وزن و چاقي‌ از اختلالات تغذيه اي گسترده در همه كشورهاست و با بيماري‌‌هاي مختلفي مانند ديابت نوع دو، بيماري‌‌هاي متابوليك، عدم تحمل گلوكز، مقاومت به انسولين، مشكلات ارتوپدي و استخواني، بيماري‌‌هاي عصبي، مشكلات ريوي و بيماري‌‌هاي غدد مرتبط است. هدف از پژوهش حاضر اثربخشي درمان شناختي –رفتاري بر مديريت وزن، تبعيت از رژيم غذايي و كنترل خشم دانش‌آموزان داراي اضافه وزن بود. روش پژوهش حاضر در زمره تحقيقات نيمه آزمايشي با طرح پيش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماري پژوهش حاضر كليه دانش¬آموزان مقطع متوسطه دوم شهر مشهد داراي اضافه وزن (براساس BMI) در سال تحصيلي 1402-1403 بودند. به منظور بررسي ميزان اضافه وزن در دانش¬آموزان، كارشناس تغذيه در مدارس حضور يافت و دانشآموزاني كه داراي BMI بالاي 25 باشند انتخاب شدند. براي انتخاب نمونه با استفاده از روش نمونه‌گيري هدفمند 30 نفر از دانش‌آموزان انتخاب شد كه 15 نفر در گروه كنترل و 15 نفر در گروه آزمايش قرار گرفتند. جهت سنجش اندازه‌گيري متغيرهاي پژوهش از پرسشنامه¬هاي مديريت وزن كاگان و اسكوايرز (1984)، تبعيت از رژيم غذايي موريسكي و همكاران (1986) و كنترل خشم‌ اسپيلبرگر (2003) و روش درمان شناختي رفتارى آگاه هريس (1401) در 10 جلسه 60 دقيقه‌اي براي گروه آزمايش اجرا شد. جهت تجزيه و تحليل داده‌ها از آزمون كوواريانس چند متغيره (مانكوا)، تك متغيره و مفروضه‌هاي آن با استفاده از نرم‌افزار SPSS26 انجام گرديد. نتايج آزمون نشان داد كه مقدار F براي مديريت وزن (338/3=F)، براي تبعيت از رژيم غذايي (451/11=F) و براي كنترل خشم (146/4=F) مي¬باشد(01/0 P<‎). همچنين بين نمرات مديريت وزن در گروه كنترل و آزمايش به ترتيب با اختلاف ميانگين (33/3) و (87/11)، بين نمرات تبعيت از رژيم غذايي در گروه كنترل و آزمايش به ترتيب با اختلاف ميانگين (67/0) و (8/2) و بين نمرات كنترل خشم در گروه كنترل و آزمايش به ترتيب با اختلاف ميانگين (00/12) و (2/25) تفاوت معناداري وجود دارد (01/0 P<‎). به‌عبارت‌ديگر درمان شناختي –رفتاري، به‌طور معناداري مديريت وزن، تبعيت از رژيم غذايي و كنترل خشم دانش‌آموزان داراي اضافه وزن را بهبود داده است. با توجه به اينكه عوامل رفتاري نقش وسيع و مهمي در چاقي داشته است به‌طوري كه تمام وجوه زندگي فردي، خانوادگي و اجتماعي افراد را در برمي‌گيرد. ازاين‌رو پيشنهاد مي‌شود براي برنامه‌ريزي كاهش وزن بايستي به همه‌ي اين عوامل در سطح فردي و جامعه توجه نمود كه در صورتي كه به نقش اين عوامل توجه شود، اين برنامه‌ها در درازمدت منجر به كاهش وزن باثبات خواهد شد.

1405/2/14

عبدالهي، مريم

79653