643

Stylistic Analysis of Shamlooʹs Poems in the Book of Irrelevant Poems

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

دانشگاه پيام نور مركز خوي

402-403

آذر 1404

دكتر محمد ياوري

دكتر زينب رحمانيان

شعر احمد شاملو، به‌ويژه در مجموعه مدايح بي‌صله، نمونه‌اي برجسته از شعر معاصر فارسي است كه زبان و سبك منحصربه‌فرد شاعر را نشان مي‌دهد. با وجود اهميت اين اثر، تحليل‌هاي سبك‌شناختي و زبان‌شناختي آن محدود است و بيشتر مطالعات موجود به جنبه‌هاي محتوايي و معنايي پرداخته‌اند. اين مجموعه داراي ويژگي‌هاي خاص زباني، تصويري و نمادين است كه نقش مهمي در انتقال پيام‌ها و نگرش‌هاي شاعر دارد. بنابراين، ضرورت دارد تا با رويكرد سبك‌شناسي، ساختارهاي زباني، تصاوير و تلميحات شعري در مدايح بي‌صله به‌طور نظام‌مند تحليل شود تا سبك شعري شاملو در اين مجموعه به‌صورت علمي و دقيق تبيين گردد. هدف از تحقيق حاضر، تحليل سبك شناسي اشعار شاملو در كتاب مدايح بي صله بود. اين پژوهش در زمره پژوهش‌هاي بنيادي بوده و از نوع كيفي و با روش توصيفي -تحليلي و با تكيه بر سبك‌شناسي لايه‌اي (زبان، ادبيات و فكر) انجام شده است. داده‌ها از طريق مطالعه كتابخانه‌اي و به شيوه فيش‌برداري، مقايسه فيش‌ها و غني‌سازي آن‌ها به كمك منابع ديگر پژوهش گردآوري شده‌ است. شاملو در مدايح بي‌صله از زباني بهره مي‌گيرد كه هم به لحاظ شاعرانه بودن غني است، و هم از سادگي و شفافيت برخوردار است. او به‌جاي واژگان پيچيده، از زبان روزمره اما با بياني هنري و تاثيرگذار استفاده مي‌كند. او از زبان عاميانه و محاوره‌اي بهره مي‌برد تا شعرش به مخاطب نزديك‌تر شود و حس زندگي و واقعيت را بهتر منتقل كند. استفاده از تركيب‌ها و تصاوير بديع و تازه، يكي از وجوه برجسته قلمرو زباني اين اثر است .از لحاظ قلمرو ادبي، «مدايح بي‌صلّه» با بهره‌گيري از تكنيك‌هاي شعر نو مانند شكستن وزن و قافيه سنتي، تصويرسازي‌هاي بديع و استفاده گسترده از سمبول‌ها و استعاره‌ها، نوآوري‌هاي قابل توجهي در ساختار و محتواي شعر فارسي ايجاد كرده است. تركيب موسيقي دروني شعر، ريتم‌هاي متنوع و فضاي شاعرانه‌ي غني، مخاطب را در عمق احساسات و تفكرات شاملو غرق مي‌كند. استفاده از تصاوير نمادين، كنايه‌ها و تكرارهاي معنايي، سبك شعر او را متمايز ساخته و به خواننده احساس نزديكي و درك عميق‌تري از مفاهيم ارائه مي‌دهد. از نظر قلمرو فكري، «مدايح بي‌صلّه» سرشار از انديشه‌هاي فلسفي و انساني است. شاملو در اين مجموعه به موضوعاتي چون آزادي، عدالت اجتماعي، عشق، مرگ، معناي زندگي و نقش انسان در جهان مي‌پردازد. نگاه او انتقادي و همدلانه است؛ به گونه‌اي كه هم از شرايط اجتماعي و سياسي زمان خود انتقاد مي‌كند و هم به جستجوي راه‌هايي براي رهايي و رشد انساني مي‌پردازد. كليدواژگان: سبك شناسي، اشعار شاملو، كتاب مدايح بي صله

140/12/06

محمدحسن كريمي

79590