مقايسه اثربخشي آموزش مثبت‌نگري و درمان راه‌حل محور بر استرس ادراك شده، تاب‌آوري و كيفيت تعامل مادر - فرزند در مادران كودكان كم‌توان ذهني

Comparing the Effectiveness of Positive Thinking Training an‎d Solution-Focused Therapy on Perceived Stress, Resilience, an‎d Mother-Child Interaction Quality in Mothers of Children with Intellectual Disabilities

دكتري تخصصي

روانشناسي

مركز تحصيلات تكميلي دانشگاه پيام نور

1404

1404/03/20

دكتر عزت‌الله كرد ميرزا، دكتر مهديه رحمانيان

دكتر مهدي قدرتي، دكتر سيده زهرا علي بخشي

Perceived stress, resilience, quality of mother-child interaction, positive thinking training, solution-focused therapy, intellectual disability

مادران كودكان كم‌توان ذهني به دليل مشكلات ناشي از محدوديت‌هاي شناختي و رفتاري فرزند و نياز به مراقبت‌هاي ويژه، با چالش‌هايي مانند استرس، كاهش تاب‌آوري و مشكلات در رابطه والد - فرزند روبه‌رو هستند. مداخلات روان‌شناختي مانند آموزش مثبت‌نگري و درمان راه‌حل محور به‌عنوان روش‌هايي براي كاهش استرس و افزايش تاب‌آوري معرفي شده‌اند. بااين‌حال، پژوهش‌هاي كمي به مقايسه اثربخشي اين دو روش پرداخته‌اند. اين مطالعه باهدف مقايسه تأثير هر يك از اين مداخلات انجام شده است.هدف اين پژوهش مقايسه اثربخشي آموزش مثبت‌انديشي و درمان راه‌حل مدار بر استرس ادراك‌شده، تاب‌آوري و كيفيت تعامل مادر و كودك در مادران كودكان كم‌توان ذهني بود. روش پژوهش يك مطالعه نيمه‌تجربي با طرح پيش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه گواه و پيگيري يك‌ماهه بود. جامعه آماري شامل تمامي مادران كودكان كم‌توان ذهني شهر تهران در سال 1403 بود كه با استفاده از نمونه‌گيري هدفمند، 45 مادر انتخاب و به طور تصادفي در دو گروه آزمايش و يك گروه گواه (هر گروه 15 نفر) قرار گرفتند. گروه‌هاي آزمايش به مدت 8 جلسه 90 دقيقه‌اي درمان دريافت كردند، درحالي‌كه گروه گواه هيچ مداخله‌اي دريافت نكردند. داده‌ها با استفاده از مقياس تاب‌آوري توسط كانر و ديويدسون(2003)، مقياس روابط والدين - كودك توسط پيانتا (1994) و مقياس استرس درك شده كوهن و همكاران (1983) جمع‌آوري شد. داده‌ها با استفاده از روش تحليل كوواريانس با اندازه‌گيري مكرر و آزمون تعقيبي بنفروني از طريق نرم‌افزار spss نسخه 26 مورد تجزيه‌وتحليل قرار گرفت.نتايج نشان داد كه هر دو مداخله، آموزش مثبت‌نگري و درمان راه‌حل مدار، استرس ادراك‌شده را به طور معناداري كاهش داده و تاب‌آوري و كيفيت تعامل مادر و كودك را بهبود مي‌بخشد) 01/0‎>p )علاوه بر اين، تفاوت معناداري در اثربخشي اين دو رويكرد مشاهده نشد (01/0 <‎p) اثرات مثبت هر دو مداخله در طول دوره پيگيري ثابت باقي ماند.آموزش مثبت‌نگري و درمان راه‌حل مدار به طور مؤثري استرس را كاهش و تاب‌آوري و كيفيت تعامل مادر و كودك را در مادران كودكان كم‌توان ذهني بهبود مي‌بخشد؛ بنابراين اين روش‌ها مي‌تواند در برنامه‌هاي درماني و مشاوره‌اي براي مادران كودكان كم‌توان ذهني در مراكز روان‌شناسي و آموزشي مفيد باشد.

1404/11/08

ابراهيمي

79546