26200پ

The change of Dehqans’s position, from Sasanids till collapsing of Abbasid dynasty

كارشناسي ارشد

تاريخ

دانشگاه پيام نور مركز تهران جنوب

1399-1400

1404/04/26

بسيارخوب

145ص

بيگدلي، محسن

133-145ص

Dehqan, Sasanian, Umayyrah, Abbasi, Vespoharan, Expropriation, Mazdakians

تهران جنوب

دهقانانبهعنوانزيرمجموعه‌ايازوسپوهران،ازگروه‌هاياجتماعيمؤثردرايرانپيشازاسلامبودند. آنانحلقۀوصلميانحكومتومردمدردورانساسانيبهشمارمي‌آمدندوايننقشراتادورۀاسلاميحفظكردند. بررسيجايگاهدهقانانبهعنوانزمين‌دارانكوچكونجبايمحلي،بهويژهدرزمينۀانتقالفرمان‌هايدولتي،گردآوريماليات،وسازماندهيسپاهاهميتدارد. همچنيننقشآناندرتعديلفشارمهاجمانعربونيزانتقالفرهنگايرانيبهدوراناسلامي،ازديگرابعادكليدياينپژوهشاست. درمنابعپژوهشيمعاصر،بيشترنگاهيانتقاديبهنظامطبقاتيساسانيوجوددارد،امااينپژوهشبااستنادبهاسناددستاولنشانمي‌دهدكهچنينتصوراتينادرستاست. همچنينمستدلشدهاستكهادعايگرايشمردمبهاعراببهدليلنارضايتيازساسانيان،باواقعيت‌هايتاريخيسازگارنيست. ازسويي،دربيشترپژوهش‌هايموجودصرفابهبررسيسياسي-نظاميكاركردنقشدهقاناندردورانتاريخيپرداختهشدهاست. امااينتحقيقبابررسيمفهومدهقاندرمتونتاريخي،درتلاشاستتاجايگاهاجتماعيآنانراتبيينكند. دهقاناننهرعايايساده،بلكهطبقه‌ايمتوسطومتصلبهحكومتبودند. اينتحقيق،بهدنبالبررسيتغييرجايگاهونقشدهقاناندرجامعۀايراندربازۀزمانيساسانيتاسقوطعباسياناستتابهپرسش‌هايينظير «جايگاهدهقاناندرعهدساسانيانچگونهبود؟نقشوكاركردايشاندردورانجنگ‌هاوخلفابهچهشكلبودهاست؟دهقاناندردورانخلافتامويونيزعباسيانوحكومتهايايرانيمقارنآنانچهتغييراتيرادرجايگاهخودشاهدبودند؟»بهشيوه‌ايمستندپاسخدهد. بايدگفتدهقانانبافروپاشيشاهنشاهيساساني،ازجامعۀايرانحذفنشدند،بلكهتاچندقرنكاركردهايسياسي،اقتصاديواجتماعيخودراحفظكردهودنبالنمودند. دهقاناندرمقطعزمانيمقارنباخلفا،نقشيچشمگيردربرقراريارتباطميانحكامومردمايفاكردند. ازديگرمباحثمورددقتدراينپژوهش،چگونگيايفاينقشآناندرايامحكومتاموياناستكهالبتهايشانبهدنبالالقاءسيادتعربدرامورسياسيوحكومتيبودند. همچنينچگونگينقش‌آفرينيدهقاناندرايامحكومت‌هايمحليايرانيمقارنعباسيانوازسوييتاثيربرقرارينظام‌هايجديداداريوماليهمچوناقطاعدرتقليلجايگاهدهقانان،موردبررسيقرارگرفتهاست. مبحثديگردراينتحقيق،بازتابنقشدهقاناندرمتوننظمونثرفارسينگاشتهشدهدرقرونپيشازحملۀمغولاست. روشتحقيقنظريكهدراينپايان‌نامهبهكاررفتهاست،ازروش‌هاياستدلالوتحليلعقلانياستفادهمي‌كند. شيوۀتحقيقدراينپژوهش «توصيفي-تحليلي»مبتنيبرمنابعاسناديوكتابخانه‌ايمي‌باشدوسپسبراساسطرحپيشنهاديتحقيق،كارتحليلونگارشآندنبالشدهاست. گردآورياطلاعات،بااستفادهازكتبومنابعمكتوبخواهدبود. تكيهبراسناددستاولتاريخيجزومشخصاتبارزاينپايان‌نامهمي‌باشد. بهگونه‌ايكه،درميانبيشاز 200 منبعمورداستفاده،حدود 150 منبعجزواسناددستاولتاريخيبودهاست. بدينگونه،اينپايان‌نامهبهبازخوانيانتقاديرواياتموجودپرداختهوجايگاهدهقانانرابهعنوانعامليپويادرتداومفرهنگوساختاراجتماعيايرانتحليلمي‌كند.

1404

79303