634

Narrative Studies of Ashozdanghe 4 Complete Volumes of Arman Arian Based on Gerard Genetteʹs Theory

كارشناسي ارشد

رشته زبان و ادبيات فارسي

دانشگاه پيام نور مركز خوي

403-404

تابستان 1404

دكتر زينب رحمانيان

دكتر احترام رضايي

روايت‌شناسي مطالعه‌ي ساختار، كاركرد و معاني روايت‌ها در متون ادبي، فرهنگي و رسانه‌اي است. روايت‌شناسي در ادبيات، به تحليل ساختار و عناصر روايت مانند طرح، زاويه ديد، زمان و شخصيت‌پردازي مي‌پردازد. اين مهم به درك عميق‌تر معاني و تأثيرات متن ادبي كمك مي‌كند. آرمان آرين، نويسنده و پژوهشگر ايراني متولد 1360 در تهران، با خلق آثار فانتزي مانند سه‌گانه «پارسيان و من» به شهرت رسيد و جوان‌ترين برنده جايزه كتاب سال ايران است. مجموعه چهارجلدي «اشوزدنگهه» يكي از آثار برجسته اوست كه با الهام از اساطير ايراني، اوستا و شاهنامه، داستاني حماسي و رمزي از تاريخ ايران را روايت مي‌كند. اين مجموعه با نام‌هاي «اسطوره هم‌اكنون»، «اهريمنان يكه‌تاز»، «حماسه نجات‌بخش» و «خداوند، جهان، انديشه» به خلق جهاني خيال‌انگيز و پرمغز مي‌پردازد. آرين در اين اثر با تكيه بر شخصيت اشوزدنگهه، اسطوره‌اي نوين را با نثري جذاب و تصويري خلق كرده است. اين پژوهش در زمره پژوهش‌هاي بنيادي و كيفي بوده و با روش توصيفي-تحليلي انجام شده است. داده‌ها از طريق مطالعه كتابخانه‌اي و به شيوه فيش‌برداري، گردآوري شده‌اند. هدف از تحقيق حاضر، روايت‌شناسي اشوزدنگهه 4 جلد كامل آرمان آرين بر اساس نظريه ژرار ژنت بود. يافته‌ها نشان داد كه رمان چهارجلدي اشوزدنگهه اثر آرمان آرين، با بهره‌گيري از ساختار روايي غيرخطي و چندلايه، نمونه‌اي بارز از كاربرد نظريه ژنت در روايت‌شناسي است .ژنت سه عنصر كليدي زمان، وجه و لحن را در تحليل روايت مطرح مي‌كند كه در اين اثر به‌وضوح قابل‌رديابي هستند. از منظر زمان، روايت با شكست‌هاي زماني مكرر، شامل بازگشت‌هاي گذشته‌نگر (آنالپس) و پيش‌بيني‌هاي آينده‌نگر (پرولپس)، نظم خطي را برهم مي‌زند. اين امر به راوي اشوزدنگهه، شخصيتي با عمر شش‌هزارساله، اجازه مي‌دهد تا خاطرات پراكنده از ادوار مختلف تاريخ ايران را به شيوه‌اي تداعي‌وار و روياگونه بازگو كند، همچنين، تداوم روايت با تركيب صحنه‌هاي نمايشي (مانند نبردها)، توصيفات مفصل و تلخيص‌هاي سريع، ضرباهنگي پويا ايجاد مي‌كند كه بازتاب‌دهنده آشوب و پيچيدگي زندگي راوي است. از جنبه وجه و لحن، روايت از زاويه ديد اول شخص (راوي-قهرمان) ارائه مي‌شود كه با لحني فلسفي-عرفاني همراه است. اين انتخاب به مخاطب اجازه مي‌دهد تا از دريچه نگاه اشوزدنگهه، هم با رويدادهاي تاريخي و هم با تأملات دروني او ارتباط برقرار كند. ژنت بر اهميت «فاصله روايي» تأكيد دارد كه در اينجا با استفاده از بسامدهاي تكرارشونده (مانند بازگويي مكرر مفاهيمي مانند جاودانگي و حافظه تاريخي) تقويت مي‌شود. به‌علاوه، خود مانايي (خاصيت هولوگرافيك) در ساختار روايت، يعني انعكاس كل داستان در تك‌تك بخش‌ها، نمايشي از نظم در بي‌نظمي است، مفهومي كه هم در نظريه آشوب و هم در روايت‌شناسي ژنت به چشم مي‌خورد. در نهايت، اين اثر با تلفيق اسطوره، تاريخ و عرفان، روايتي چندصدايي خلق مي‌كند كه هم از نظريه ژنت فراتر مي‌رود و هم آن را تأييد مي‌كند. كليد واژگان: روايت‌شناسي، اشوزدنگهه، آرمان آرين، نظريه ژرار ژنت.

1404/08/11

محمدحسن كريمي

79152