1199 پ

Protection of Patients’ Medical Information in the Iranian Criminal Justice System with Emphasis on International Instruments

كارشناسي ارشد

حقوق كيفري و جرم شناسي

دانشگاه پيام نور دامغان

1404

دكتر رحمت اله رضايي

حفاظت از اطلاعات پزشكي بيماران به عنوان يكي از حقوق بنيادين بشري، در اسناد بين‌المللي مانند GDPR، كنوانسيون بوداپست، اعلاميه ژنو، اصول هلسينكي، و رويه‌هاي دادگاه اروپايي حقوق بشر مورد تأكيد قرار گرفته است. اين اسناد، با ارائه چارچوب‌هاي حقوقي و اخلاقي پيشرفته، بر رضايت آگاهانه، امنيت داده‌ها، كنترل دسترسي، و جبران خسارت‌هاي مادي و معنوي ناشي از نقض حريم خصوصي تمركز دارند. هدف اين تحقيق، بررسي نقش اين اسناد در بهبود نظام كيفري ايران براي حفاظت از داده‌هاي پزشكي و جبران خسارت‌هاي شغلي و اقتصادي ناشي از افشاي غيرمجاز اطلاعات است. نظام حقوقي ايران، با وجود قوانيني مانند ماده 648 قانون مجازات اسلامي و وجود قوانيني مانند ماده 58 قانون تجارت الكترونيكي (مصوب1382) ، فاقد الزامات تخصصي، نهادهاي نظارتي مستقل، و مكانيزم‌هاي مشخص براي جبران خسارت است. اين خلأها منجر به چالش‌هايي مانند تبعيض شغلي، كاهش اعتماد به سيستم سلامت، و ناكارآمدي در پيگرد قضايي نقض داده‌ها شده است. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهند كه اسناد بين‌المللي، با ارائه استانداردهايي مانند گزارش خرابي داده در 72 ساعت (GDPR) و جرم‌انگاري جرايم سايبري (كنوانسيون بوداپست)، مي‌توانند الگويي براي اصلاح قوانين ايران باشند. اين اسناد، نه تنها حفاظت از اطلاعات پزشكي را تقويت مي‌كنند، بلكه با تأكيد بر حمايت كيفري، امكان پيشگيري و جبران خسارت را فراهم مي‌سازند. براي رفع خلأهاي موجود، پيشنهاد مي‌شود ايران با الگوبرداري از اين استانداردها، قوانين تخصصي تدوين كند، نهادهاي نظارتي مستقل ايجاد نمايد، و مكانيزم‌هاي جبران خسارت مادي و معنوي را تقويت كند. اين اصلاحات مي‌توانند اعتماد عمومي به سيستم سلامت را افزايش داده، تبعيض شغلي را كاهش دهند، و نظام كيفري ايران را با نيازهاي روز هماهنگ سازند. اين تحقيق با تأييد فرضيه اصلي، نشان مي‌دهد كه استفاده هدفمند از اسناد بين‌المللي مي‌تواند به بهبود سياست‌گذاري كيفري و حمايت مؤثر از حقوق بيماران در ايران منجر شود.

79104