اثربخشي آموزش ذهن‌آگاهي بر افزايش كفايت اجتماعي، خودآگاهي و كاهش رفتارهاي پر خطر نوجوانان با مصرف ماري‌جوانا

The effectiveness of mindfulness training on increasing social competence, self-awareness an‎d reducing high-risk behaviors of adolescents using marijuana

كارشناسي ارشد

روانشناسي

تهران جنوب

1400-1401

1404/05/13

عالي

65ص

آگاه هريس،مژگان

62-65

: mindfulness, social adequacy, self-awareness, high-risk behaviors, adolescents, marijuana use

تهران جنوب

اين پژوهش به بررسي تأثير آموزش ذهن‌آگاهي بر افزايش كفايت اجتماعي، خودآگاهي و كاهش رفتارهاي پرخطر در ميان نوجوانان مصرف‌كننده ماري‌جوانا پرداخته است. دوران نوجواني به‌عنوان مرحله‌اي حساس از زندگي شناخته مي‌شود كه اغلب با افزايش مشكلات رفتاري همراه است و تهديدي جدي براي سلامت جسماني، رواني و اجتماعي نوجوانان محسوب مي‌گردد. با توجه به اينكه حدود 7 درصد جمعيت ايران را نوجوانان 14 تا 19 ساله تشكيل مي‌دهند و اين گروه به‌طور ويژه در معرض رفتارهاي پرخطر قرار دارند، هدف اين پژوهش بررسي تأثير آموزش ذهن‌آگاهي بر كاهش اين رفتارها و بهبود مهارت‌هاي اجتماعي و خودآگاهي نوجوانان بوده است. روش تحقيق نيمه‌آزمايشي با دو گروه آزمايش و كنترل در دو مرحله پيش‌آزمون و پس‌آزمون طراحي شده بود. جامعه آماري شامل نوجوانان مصرف‌كننده ماري‌جوانا مراجعه‌كننده به كلينيك‌هاي منطقه يك تهران بود. حجم نمونه مطابق جدول استيونس شامل 40 نفر بود كه به‌صورت هدفمند انتخاب شده و به دو گروه آزمايش و كنترل تقسيم شدند. ابزارهاي مورد استفاده پرسشنامه‌هاي استاندارد كفايت اجتماعي، خودآگاهي و رفتارهاي پرخطر بود كه براي ارزيابي اثرات آموزش ذهن‌آگاهي مورد بهره‌برداري قرار گرفت. نتايج نشان داد كه آموزش ذهن‌آگاهي تأثير معناداري بر افزايش كفايت اجتماعي و خودآگاهي نوجوانان و كاهش رفتارهاي پرخطر آن‌ها داشته است. اين آموزش‌ها علاوه بر كمك به نوجوانان براي تمركز بر لحظه حال و رهايي از نگراني‌هاي گذشته و آينده، مهارت‌هاي ارتباطي، خودمديريتي و تصميم‌گيري مسئولانه را نيز در آن‌ها تقويت كرده است. ضرورت انجام اين پژوهش از آنجا ناشي مي‌شود كه رفتارهاي پرخطر نوجوانان علاوه بر تهديدي جدي براي سلامت آن‌ها، پيامدهاي اجتماعي و اقتصادي گسترده‌اي نيز به همراه دارد. افزايش مصرف مواد مخدر، خشونت و ديگر رفتارهاي پرخطر مي‌تواند به بالا رفتن نرخ بزهكاري، بيماري‌ها و مرگ‌ومير زودرس منجر شود. يافته‌هاي اين پژوهش نشان مي‌دهد كه روش‌هاي مبتني بر ذهن‌آگاهي قادرند تغييرات مثبت و پايداري در رفتارهاي نوجوانان ايجاد كنند و مهارت‌هاي لازم براي روابط سالم، حل تعارضات و واكنش مناسب به چالش‌ها را در آن‌ها بهبود بخشند. اين نتايج پيشنهاد مي‌كند كه برنامه‌هاي آموزشي مبتني بر ذهن‌آگاهي به‌عنوان رويكردي مؤثر و جامع در كاهش رفتارهاي پرخطر نوجوانان و بهبود سلامت رواني و اجتماعي آنان قابل اجرا هستند. پيشنهاد مي‌شود اين برنامه‌ها به‌طور گسترده در مدارس و مراكز آموزشي براي حمايت از سلامت رواني و اجتماعي نوجوانان اجرا گردد.

1404

79098