2153

The estimation of willingness to pay for vaccines against contagious diseases (influenza and monkeypox) using the contingent valuation method

دكتري تخصصي

علوم اقتصادي گرايش اقتصاد سنجي

مركز تحصيلات تكميلي دانشگاه پيام نور

1403

1403/07/04

دكتر سياوش جاني، دكتر محسن مهرآرا

دكتر فرهاد خدادادكاشي

Consumer preferences, contingent valuation, willingness to pay, one-and-a-half bound dichotomous choice method, influenza vaccine, monkeypox vaccine

آنفلوانزا و آبله ميمون از بيماري¬هايي است كه همچنان جوامع مختلف درجهان با آن دست به گريبان هستند، درمان آنفلوانزا و آبله ميمون براي مردمي كه دچار آن مي‌شوند يا عزيزان خود را به دليل آن از دست مي دهند، ضروري‌ترين خواسته زندگي است و حاضرند در حد توانايي خود و ميزان اهميتي كه سلامتي براي آنها دارد، هزينه هاي درمان را بپردازند. ميزان تمايل به پرداخت افراد جامعه براي واكسن آنفلوانزا و آبله ميمون از آن جهت حائز اهميت است كه مطابق اصل 29 قانون اساسي ، مصون داشتن افراد جامعه از بيماري هاي مشابه جزو وظايف دولت بوده و در صورتي كه تمايل به پرداخت مردم كمتر از قيمت واكسن باشد، لازم است بخشي از هزينه استفاده از واكسن توسط دولت به صورت يارانه پرداخت شود. در ادبيات اقتصادي حداكثر شدن رفاه اجتماعي مستلزم برابري هزينه توليد كالا با مجموع فوايد نهايي براي آن كالا است. اين در حالي است كه فوايد نهايي واكسن آنفلوانزا و آبله ميمون شامل فوايد داخلي و بيروني است. چرا كه افراد واكسينه شده علاوه بر مصون نمودن خود از بيماري، ازانتقال بيماري به ديگران نيز جلوگيري مي نمايند. در كالاهايي كه داراي فوايد داخلي و خارجي هستند، تمايل به پرداخت مردم تنها در ارتباط با فوايد داخلي است. با عنايت به موارد، هدف از اين مطالعه، برآورد تمايل به پرداخت واكسن آبله ميمون و آنفلوانزا در گروه هاي مختلف درآمدي، يارانه لازم براي واكسيناسيون عمومي و در نهايت عوامل موثر بر تمايل به پرداخت است. بررسي مطالعات گذشته در اين خصوص حاكي است كه ميزان تمايل به پرداخت براي آنفلوانزا و آبله ميمون در ايران بررسي نشده و مطالعات انجام شده براي بيماري هاي مشابه نيز به رقم كلي تمايل به پرداخت اكتفا نمودند. در پژوهش حاضر، با استفاده از رويكرد ارزش گذاري مشروط بر مبناي روش انتخاب دوگانه يك ونيم بعدي كه توسط كوپر و همكاران ارائه شده، به برآورد تمايل به پرداخت استفاده از واكسن آنفلوانزا در كشور ايران پرداخته شد. مزيت روش انتخاب دوگانه يك و نيم بعدي (OOHB)، نسبت به روش دو بعدي اين است كه در اين روش اختلاف ارزش گذاري در پاسخ هاي نظرسنجي به سؤالات، كاهش يا حذف مي شود. به منظور انجام اين بررسي ابتدا به وسيله پرسشنامه پيش آزمون، مبالغ پيشنهادي به روش كوپر برآورد شد و حجم نمونه از طريق معادله ميچل و كارسون، تعيين گرديد. در ادامه پس از بررسي عوامل موثر با استفاده از روش حداكثر درست نمايي (MLE) تمايل به پرداخت برآورده شد. براساس نتايج، ميانگين تمايل به پرداخت به واكسن آنفلوانزا برابر با 123 هزار تومان به دست آمد و از طرفي قيمت واكسن آنفلوانزا در بازار بين 211 هزار تومان تا 216 هزار تومان مي باشد و شايان ذكر است گروه هاي خاصي از اين واكسن استفاده مي كنند و پرداخت يارانه جزئي بين 88 هزار تومان تا 93 هزار تومان مي تواند افراد زيادي را ترغيب به استفاده از واكسن آنفلوانزا بكند. و از طرف ديگر، ميانگين تمايل به پرداخت به واكسن آبله ميمون برابر با 136 هزار تومان به دست آمد و قيمت واكسن آبله ميمون در بازار 4 دلار حدود 250 هزار تومان مي باشد و در اين خصوص نيز پرداخت يارانه جزئي حدود 114 هزار تومان مي تواند افراد زيادي را ترغيب به استفاده از اين واكسن بكند. همچنين براساس يافته هاي اين پژوهش با افزايش درآمد مقادير تمايل به پرداخت افزايش مي يابد به طور يكه براي گروه درآمدي زير 5 ميليون، 5 تا 10 ميليون، 10 تا 15 ميليون، 15 تا 20 ميليون و بالاي 20 ميليون تمايل به پرداخت ها به استفاده از واكسن آنفلوانزا به ترتيب برابر با 102، 116، 133، 151 و 172 هزار تومان مي¬باشد و براي گروه درآمدي زير 5 ميليون، 5 تا 10 ميليون، 10 تا 15 ميليون، 15 تا 20 ميليون و 15 تا 20 ميليون تمايل به پرداخت ها به استفاده از واكسن آبله ميمون به ترتيب 81، 111، 150، 204 و 276 هزار تومان مي باشد. براي محاسبه يارانه مورد نياز براي هر گروه درآمدي در مورد واكسن‌هاي آنفلوانزا و آبله ميمون، بايد اختلاف بين قيمت بازار واكسن‌ها و تمايل به پرداخت هر گروه درآمدي محاسبه شود. براي واكسن آنفلوانزا، ميزان يارانه مورد نياز براي گروه‌هاي درآمدي به ترتيب زير است: براي افراد با درآمد زير 5 ميليون تومان، يارانه 109 هزار تومان، براي گروه 5 تا 10 ميليون، 95 هزار تومان، براي گروه 10 تا 15 ميليون، 78 هزار تومان، براي گروه 15 تا 20 ميليون، 60 هزار تومان، و براي افراد با درآمد بالاي 20 ميليون، 41.5 هزار تومان يارانه نياز است. در مورد واكسن آبله ميمون، افراد با درآمد زير 5 ميليون تومان نياز به 169 هزار تومان يارانه دارند، گروه 5 تا 10 ميليون 139 هزار تومان، گروه 10 تا 15 ميليون 100 هزار تومان، گروه 15 تا 20 ميليون 46 هزار تومان يارانه نياز دارند، و افراد با درآمد بالاي 20 ميليون نياز به يارانه ندارند، زيرا تمايل به پرداخت آن‌ها بيشتر از قيمت بازار واكسن است. با اين نتايج، دولت مي‌تواند برنامه‌هاي حمايتي خود را بر اساس اين اختلافات تنظيم كند تا افراد با درآمد كمتر تشويق به استفاده از واكسن‌ها شوند.

1404/03/13

ابراهيمي

78428