بررسي مولفه‌هاي قدرت نرم ايران در مواجهه با شوروي در مناطق تحت اشغال (1320-1326ش)

Investigating the Components of Iran's soft power in confrontation with the Soviet unio‎n in the occupied territories (1320-1326)

دكتري تخصصي

تاريخ گرايش تاريخ ايران بعد از اسلام

مركز تحصيلات تكميلي دانشگاه پيام نور

1404

1404/02/03

دكتر عليرضا علي‌صوفي، دكتر مجتبي سلطاني‌ احمدي

دكتر هوشنگ خسروبيگي

World War II, Iran-Soviet Relations, Occupation, Pahlavi Regime, Soft Power, Tudeh Party, Democratic Party of Azerbaijan

اشغال ايران در جريان جنگ جهاني دوم، به‌ويژه در مناطق شمالي، پيامدهاي گسترده‌اي به همراه داشت. در مناطقي كه نيروهاي شوروي مستقر بودند، اين حضور فراتر از يك اشغال نظامي صرف بود و اقدامات سياسي، اجتماعي و فرهنگي متعددي را شامل مي‌شد. اين اقدامات نشان مي‌داد كه اتحاد شوروي با يك استراتژي بلند مدت وارد ايران شده و از شرايط نابسامان كشور براي پيشبرد سياست‌هاي توسعه‌طلبانه خود در اين مناطق استفاده مي‌كرد. پرسش اصلي پژوهش حاضر آن است كه چه عواملي باعث تقويت قدرت نرم ايران در مواجهه با شوروي و عوامل داخلي آن شد و چگونه اين عوامل به شكست سياست‌هاي شوروي در ايران پس از شهريور 1320 انجاميد؟ فرضيه تحقيق بر اين مبنا استوار است كه قدرت نرم ايران، متشكل از سه منبع اصلي شامل ارزش‌هاي سياسي، فرهنگ و مطلوبيت سياست خارجي، در كنار ساير عوامل، زمينه‌ساز ناكامي شوروي در ايران شد. اين پژوهش با استفاده از نظريه‌ي قدرت نرم جوزف ناي و با رويكردي توصيفي-تحليلي، به بررسي و شناسايي عوامل داخلي و خارجي در اين دوره تاريخي مي‌پردازد. روش تحقيق در اين پژوهش روش تحقيق تاريخي و در حوزه مطالعات كتابخانه‌اي و تحليل رويدادها در چارچوب نظريه‌ي قدرت نرم است. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه مقاومت فرهنگي و ملي جامعه‌ي ايران، همراه با ديپلماسي فعال دولت ايران و فشارهاي بين‌المللي، به‌ويژه از سوي قدرت‌هاي غربي، نقش تعيين‌كننده‌اي در شكست سياست‌هاي شوروي در ايران ايفا كردند.

1404/02/21

ابراهيمي

78242