4644پ

Investigating the amount of effective doses of black seed plant extract in asthma with the aim of its commercialization in Iran

دكتري تخصصي

بيوشيمي

دانشگاه پيام نور اصفهان

1403

158ص.

فضيلتي ، محمد - صلواتي ، حسين

صباحي ، محمود - ناظم ، حبيب اله

127-138

Black seed, thymoquinone, extraction methods, polar and non-polar solvents, asthmatic inflammation, MMP-9 metalloprotein, Commercialization

براي اجراي پروژه "بررسي دوزهاي موثر عصاره گياه سياه دانه در بيماري آسم با هدف تجاري سازي آن در ايران" آنچه از اهميت ويژه اي برخوردار است، بهينه سازي روش هاي استخراج با تمركز بر عوامل مهمي مانند دما، زمان و نوع حلال موثر بر محتواي تيموكينون، ماده فعال اصلي در گياه سياه دانه با اثرات درماني متعدد است. هر گونه تغيير در ساختار تيموكينون به دليل عوامل فيزيكي و شيميايي تأثير بسزايي بر محتواي ماده مؤثر گياه دارد. بنابراين، شناسايي شرايط بهينه فرآوري مناسب براي استخراج بالاترين محتواي تيموكينون از دانه هاي تجاري به دست آمده از فروشندگان و توليدكنندگان داخلي، تمركز اصلي بخش اول اين مطالعه بود. در ادامه، در مطالعات پاراكلينيكي اين تحقيق، اثر عصاره استخراج ‌شده به ‌دست‌ آمده به روش استخراج بهينه، بر ميزان واسطه‌هاي التهابي اينترلوكين 6، اينترلوكين 12 و متالوپروتئيناز-9 در مدل بيماري آسم در شرايط آزمايشگاهي با استفاده از سلول هاي A549، نوعي از سلول هاي اپيتليال ريه انسان، مورد بررسي قرار گرفت. پس از تهيه بذر سياه دانه از مراكز معتبر تجاري و تاييد شده، دانه ها آسياب شده و با استفاده از حلال هاي مختلف قطبي و غير قطبي استخراج عصاره انجام گرديد. نمونه‌هاي عصاره از طريق كروماتوگرافي مايع با كارايي بالا فاز معكوسRP-HPLC) ) براي تعيين كميت محتواي تيموكينون، با استفاده از روش كمي‌سازي پس از تأييد روش، آناليز شدند. علاوه بر اين، اثر عصاره و محتواي تيموكينون به‌دست ‌آمده از روش استخراج بهينه، بر زنده‌ماني سلول‌هاي A549، با استفاده از آزمون MTT، مورد بررسي قرار گرفت. نتايج اين بررسي نشان داد كه ميزان عصاره استخراج شده با حلال قطبي متانول در دماي رفلاكس پس از 10 ساعت استخراج 10 درصد و ميزان تيموكينون در اين عصاره صفر درصد است. همچنين، با تأثير اين عصاره الكلي، بيان اينترلوكين-6 التهابي روي سلول هاي التهابي A549 كاهش پيدا نكرد و اثر زنده‌ماني اين عصاره در مطالعات MTT معني دار نبود. مقدار عصاره در استخراج با حلال قطبي آب و دماي رفلاكس پس از 10 ساعت قابل اندازه‌گيري نبود، و عصاره‌اي حاصل نشد. بيشترين مقدار عصاره استخراج شده از اين دو حلال قطبي در استخراج با حلال قطبي متانول در دماي محيط و زمان 10 ساعت با مقدار عصاره W/W 20±0% و محتواي تيموكينون 0% بوده است و بر روي سلول هاي A549 اثر زنده‌ماني نداشت. در استخراج با حلال هاي غير قطبي، دو حلال هگزان و هپتان انتخاب شدند. در عصاره گيري با حلال هگزان در دماي رفلاكس پس از 10 ساعت زمان استخراج، مقدار عصاره استخراج شدهW/W ±0% 36 با محتواي تيموكينون W/W 5% بود و زمان بهينه استخراج با حلال هگزان در دماي رفلاكس 4 ساعت مي باشد. تجزيه و تحليل عصاره استخراج شده از 2 تا 10 ساعت در دماي رفلاكس نشان داد كه با گذشت زمان، در اثر حرارت، ميزان تيموكينون كاهش مي يابد. اما مقدار تيموكينون بدست آمده در طي 10 ساعت استخراج در دماي محيط 3 برابر مقدار رفلاكس است. با كاهش ميزان تيموكينون در عصاره استخراج شده در دماي رفلاكس و اثر عصاره هاي مذكور بر سلول هاي A549، اثر زنده‌ماني نيز كاهش مي يابد. همچنين ميزان بيان آنزيم التهابي متالوپروتئين 9 در مقايسه اين دو نمونه تفاوت معني داري در تجزيه و تحليل آماري نشان داد و به دوز آن وابسته بود. نتايج اين مطالعه، استخراج عصاره گياه سياه دانه را در دماي رفلاكس به مدت 2 ساعت براي كاهش عوامل التهابي از جمله آنزيم متالوپروتئين 9 پيشنهاد مي كند. مقدار تيموكينون موجود در روغن استخراج شده از گياه سياه دانه به روش پرس سرد كه يك روش مرسوم و تجاري است، مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. ميزان تيموكينون در اين روغن ها، با تامين كنندگان مختلف از مناطق داخلي و خارجي، بين 1 تا 5/1 درصد است، كه اين مقدار، يك پنجم تيموكينون عصاره استخراج شده با حلال است. در اين رابطه، مشخص شد كه بيشتر تيموكينون موجود در عصاره بدست آمده به روش پرس سرد در كنجاله روغني باقي مي ماند. بنابراين، استفاده از روش پرس سرد به شركت هاي دارويي كه بر اساس اثرات دارويي و درماني ميزان تيموكينون بدست آمده از روغن آن، براي درمان التهاب ناشي از آسم استفاده مي كنند، توصيه نمي شود. به طور كلي، بهينه سازي نسبت پودر به حلال، دما و زمان استخراج، اقتصادي ترين روش براي دستيابي به محتواي تيموكينون عصاره استخراج شده از گياه سياه دانه را عرضه مي نمايد. همچنين، استخراج با پرس سرد، روغني با محتوي مختلف تيموكينون توليد مي كند،كه در آن تيموكينون به ماتريكس روغن متصل است. مقايسه اثر درماني اين دو عصاره، استخراج شده به روش استخراج مورد مطالعه و روش پرس سرد موضوع اصلي اين پايان نامه است. علاوه بر اين، چالش هاي مربوط به تجاري سازي عصاره به عنوان يك محصول دارويي نيز مورد بحث قرار مي گيرد.

1404/02/20

78227