پ.ع.ت.3470

Investigating the evolution of gender culture in textbooks (a comparative study of the first Persian books of the last decade 1393-1403(

كارشناسي ارشد

علوم تربيتي-تحقيقات اموزشي

پيام نور مركز كرج

1403

1403/11/16

عالي

ديبا واجاري، طلعت

-

Gender , Gender Culture , Gender Representation , Persian , First Grade

پ استاد راهنما پيام نور مركز كرج

تحقيق حاضر حاصل پژوهشي توصيفي- تحليلي از بازنمايي جنسيت در كتاب فارسي اول دبستان در يك دهه اخير (1403-1393) مي‌باشد. با توجه به اهميت كتاب‌هاي فارسي در شكل دهي باورها و رفتارهاي كودكان، با استفاده از تكنيك تحليل محتواي كمي براي شاخصهاي جنسيت، مضمون و تصاوير كتاب بررسي گرديد و نقش و باورهاي جنسيتي در قالب مؤلفه‌هاي چندگانه مورد بررسي و تحليل قرار گرفت. يافته‌هاي حاصل از تحليل كتاب فارسي اول دبستان در محورهاي چند گانه حاكي از جنسيتي شدن فضا، نقش‌ها، تفريحات و ابراز احساسات هستند. همچنين جامعه پذيري نقش‌هاي جنسيتي توسط والدين و جنسيتي شدن استقلال كودك تنها ديده مي‌شود. به علاوه نتايج بررسي‌ها نشان داد كه در كتاب فارسي اول دبستان تعادل بين دو جنس در مؤلفه‌هاي تصاوير و واژه‌هاي جنسيتي قابل مشاهده است ولي نابرابري معني دار جنسيتي به نفع مردان در ديگر مؤلفه‌ها وجود دارد. بنابراين، با وجود تغييراتي كه در شكل و ظاهر اين كتاب نسبت به دهه‌هاي 70 و 80 رخ داده است، محتواي دروني كتاب از لحاظ پرداختن به مفهوم جنسيت تا اندازه زيادي يكسان باقي مانده است و مسأله هويت زنانه- مردانه نيز همچنان به عنوان امري جنسيتي شده تلقي شده و تنها تغييرات بسيار كمي طي اين دوره وجود داشته است. در يك نگاه كلي مي توان گفت مفهوم «هويت جنسيتي شده»، پيوند دهنده تمامي مقولات پژوهش حاضر است؛ چرا كه اين مفهوم، تمام مقولات ياد شده را در بر مي گيرد. به عبارت ديگر، هويت، برساخته اي اجتماعي است و افراد، هويتي را مي يابند كه جامعه از آنها به عنوان زن يا مرد انتظار دارد. اين مسأله، هويت را به امري دو پاره(زنانه- مردانه) تبديل كرده است كه مي توان آن را به طور واضح در كتاب مورد مطالعه، رديابي كرد. در كل نتايج يافته‌هاي اين تحقيق به طور خلاصه نشان دهنده حاكميت نوع خاصي از فرهنگ جنيستي مردسالارانه- بر كتاب فارسي اول ابتدايي اين دوره است؛ فرهنگي كه بيش از آن كه به برابري جنسيتي دامن بزند، جنسيتي شدن را به صورت آگاهانه يا ناآگاهانه القا مي كند. اين نتايج به طور ضمني اشاره مي‌كند كه تاكنون توجهي آگاهانه و هدفمند در پرداختن به مقوله ي جنسيت در محتواي كتاب مذكور وجود نداشته است. بازنگري و طراحي كتابهاي درسي متناسب با نيازهاي جديد و تغييرات اجتماعي معاصر يكي از ضرورتهايي است كه در بازنگري و طراحي اين كتاب بايد به صورت علمي و سنجيده به آن توجه شود

78021