26002پ

Supporting Journalists During Armed Conflicts

كارشناسي ارشد

حقوق بين الملل

دانشگاه پيام‌نور مركز تهران جنوب

1390-1391

1398/04/15

خوب

124ص

عاكفي، موسي

توكلي، علي

118-121ص

Journalist, Armed Conflicts, Human Rights, International Humanitarian Law. Protection of Civilians

تهران جنوب

پا در جهاني گذاشته‌ايم كه به آن دهكده مي‌گويند و اين دهكده گفتن نه از بابت كوچك شدن اين كره خاكي بلكه از جهت در هم تنيده شدن ارتباطات و سرعت انتشار خبر است. دقايقي طول نمي‌كشد كه در نقطه‌اي از جهان اتفاقي مي‌افتد و خبرش در نقطه‌اي ديگر غوغا به پا مي‌كند. فارغ از پيشرفت تكنولوژي، بهره‌وري از چنين مزّيتي مرهون زحمات و تلاش بي‌وقفه روزنامه‌نگاراني است كه درعرصه‌هاي مختلف اقتصادي، سياسي، اجتماعي، فرهنگي و نظامي فعاليت مي‌نمايند؛ به عبارت ديگر مي‌توان گفت روزنامه نگاران و خبرنگاران نوعي نقش واسطه را به عهده دارند، واسطه ميان اتفاقاتي كه در اين كره خاكي در حال وقوع است و انسان‌هايي كه كليومترها از اين رخ‌دادها فصله دارند. ناتواني جامعه بين‌الملل در جلوگيري از جنگ باعث شد تا مسئله كشتار غيرنظاميان و حمايت از آنها در جريان مخاصمات مسلحانه به يك هدف بين‌المللي تبديل شود و اينگونه بود كه اواخر دهه 90 موضوع مسئوليت حمايت با تاكيد بر حمايت از غير نظاميان در مباحث بين‌المللي جايگاه ويژه پيدا كرد. بر همين اساس سازمان ملل متحد آستين را بالا زد تا فكري براي قواعد بين المللي در زمينه حمايت از غيرنظاميان بكند؛ و غير نظاميان در تعريف آنها به چند گروه تقسيم شدند از مردم عادي گرفته تا كاركنان صليب سرخ و خبرنگاران. سال‌ها از ايجاد چنين قواعدي مي‌گذرد و جامعه بشري كه ديگر اميدش از حذف جنگ نااميد شده است دلش را به اجراي قوانيني خوش كرد كه در آن ديگر افرادي كه نقشي در شعله‌ور كردن اين آتش ندارند كشته نشود. اما آتش جنگ از جنگ‌هاي بين‌المللي به جنگ‌هاي داخلي تغيير شكل داد و باز اين غيرنظاميان بودند كه قرباني مي‌شدند؛ موضوعي كه در طول يك دهه گذشته خاورميانه به وضوح شاهد آن بوده است. از آنجايي كه خبرنگاران در بزنگاه‌هاي حساس جنگ بار خبررساني را به دوش مي‌كشند همواره مرگ در يك قدمي انها قرار دارد اما كمتر به اين موضوع پرداخته مي‌شود كه طبق قواعد بين‌الملل انها در زمره غير‌نظاميان قرار مي‌گيرند و بايد مورد حمايت قرار بگيرند. اين تحقيق با هدف بررسي نوع حمايت بشردوستانه از خبرنگاران در طول مخاصمات مسلحانه كليد خورد و در پنج بخش با تفكيك مباحث و مطالعه موردي بر چهار كشور سوريه،عراق،مصر و ليبي ادامه پيدا كرد. درواقع از آنجايي كه اين چهار كشور هم درگير جنگ داخلي بوده و هستند و هم مي‌توان آنها را نمونه‌اي از مخاصمات مسلحانه بين‌المللي شده تلقي كرد تلاش شد تا با تاكيد بر آنها به دو سوال اصلي پاسخ داده شود. اول انكه آيا اساسا در قواعد بين‌الملل حمايت‌هايي براي خبرنگاران در جنگ در نظر گرفته شده است؟ و دوم انكه اگر قواعدي در راستاي حمايت وجود دارد چقدر اين حمايت‌ها كارساز واقع افتاده است؟ بخش اول با ارائه كلياتي به تعريف واژگان كليدي و انچه قرار است از اين تحقيق عايدمان شود پرداخته شده است. در بخش دوم موضوع غيرنظاميان و مرزبندي آن‌ها با نظاميان بحث مي‌شود. بخش سوم را مي‌توان يكي از كليدي‌ترين بخش تحقيق دانست چراكه در اين بخش به اصل موضوع حمايت و لزوم آن پرداخته مي‌شود. در بخش چهارم كم كم پاسخ سوالات روشن مي‌شود چراكه در اين بخش به وضعيت خبرنگاران در جامعه بين‌الملل و همچنين آماري از تعداد خبرنگاران كشته شده و يا بازداشت شده ارائه مي‌شود. در بخش آخر از دو فرضيه اصلي مطرح شده يعني موفقيت صد در صدي جامعه بين الملل، از خبرنگاران 2- و خلا ضمانت اجرا براي مكلف كردن دولت‌ها؛ فرضيه اول رد و فرضيه دوم اثبات شد. به عبارت ديگر با اين تحقيق و مطالعه بر چهار كشور درگير جنگ اين نتيجه حاصل شد كه قواعد بين‌الملل حمايت از خبرنگاران را تنها بر روي كاغذ ثبت كرده‌ و در مقام عمل به اين حمايت‌ها جامه عملي پوشانده نشده است. يعني با وجود كشته شدن چندين خبرنگار در طول اين مخاصمات هيچ نقض قانوني اعلام نشد و تنها به آماري از سوي برخي نهادهاي بين المللي بسنده كردند. از اين رو اين تحقيق پيشنهاد مي‌كند تا جوامع بين‌الملل براي حمايت از رسالت خبررساني پا را از قواعد نويسي فراتر بگذارد و ضمن ايجاد سازماني براي حمايت همه‌جانبه از جامعه خبرنگاري قواعد الزام آورتري براي دولت‌ها در نظر بگيرد.

1404/02/06

77967