مطالعه اكوتيپ‌هاي گياه وج Acorus calamus (Acoraceae) و ارزيابي اثرات فيتوشيميايي و بيولوژيكي گياه جهت استفاده در فرمولاسيون دهان‌شويه و زخم پوش‌هاي پليمري تهيه‌شده به روش الكترواسپين

دكترا

زيست شناسي

تهران شرق

1403

تاريخ ثبت در تهران شرق يكشنبه 1403/9/11

صحافي شده ندارد

بخشي خانيكي

عباس قلي پور

دانشگاه پيام نور مركز تهران شرق

وج گياهي خودرو با نام علمي (Acorus calamus L) از خانواده Acoraceae بوده كه در طبيعت و در كنار جريان‌هاي آب مي رويد و با توجه به اهميت آن در طب سنتي مي‌تواند مفيد باشد. مطالعات جامعي روي وج در ايران صورت نپذيرفته است. در اين مطالعه، بررسي همه‌جانبه از گياه با رويكرد تهيه از رويشگاه هاي طبيعي در ايران (مازندران) و ارزيابي شرايط اقليمي، مطالعه تشريحي گياه و بررسي‌هاي موروفولوژيكي و فيزيكوشيميايي، تهيه اسانس و آناليز GC Mass، عصاره‌گيري با حلال‌هاي مختلف، تعيين مقدار فنل و فلاونوئيد و اثرات آنتي اكسيداني، تصويربرداري و آناليز‌هاي آزمايشگاهي شامل اسپكتروسكوپي UV/Vis، SEM، AFM و FTIR و تهيه زخم پوش‌هاي نانواليافي و دهان‌شويه از فرآورده‌هاي اين گياه و بررسي ضد ميكروبي انجام شد. جمعيت‌هاي مختلف اين گونه به صورتF1: رود پشت_گله كلاسفلي و كردخيل-، F2: ارزفون، F3: پلسك و F4: الندان_ازني نامگذاري شدند. در بررسي تشريحي اندام‌ها، تعداد برگ‌ها در گياهان همه مناطق عموماً 7 مورد بوده، وزن تازه و خشك اندام هوايي اكوتيپ F2 از سايرين بيشتر و فراواني جمعيت الندان كمتر بود. در بررسي شرايط جغرافيايي و آب و هوايي جمعيت‌ها، منطقه 1 كمترين و F3 و F4بيشترين ارتفاع از سطح دريا را داشتند. بالاترين دما، رطوبت و بارندگي به ترتيب در مناطقF1، F3 و F2 بود. در خصوص آب اكوتيپ‌ها،F1 در سطح كمتر و F3، F2 وF4 بيشتر بود. در بحث خاك رويشگاه‌ها،F1 در رده پايين‌تر و F4، F3 و F2 بالاتر بوده‌اند. بيشترين بازده اسانس از مجموع اندام زيرزميني و هوايي مربوط به اكوسيستم F4 بود. مواد مؤثره قابل‌توجهي در بررسي اسانس‌ها گزارش گرديد مانند: alpha-Selinene (04/11 %)، Camphene (76/7 %) و beta.-Asaron (63/30 %)، Acorenone (75/0 %) رويشگاهF3 داراي بيشترين بازده عصاره گيري بود و اين در اندام زيرزميني بيشتر از هوايي بود. بالاترين محتواي فنلي در اندام زيرزميني مربوط به F1A_Ab به ميزان 108.8333333 و بالاترين محتواي فلاونوئيدي در اندام هوايي مربوط به F1B_Ab به ميزان 179.8825137 بوده است. و بهترين اكوتيپ مربوط به F3 بود. نمونه‌هايي كه اثرات داروئي و آنتي‌اكسيداني بهتري داشتند F2A-Ab و F2B-met با IC50 به ترتيب 222.1611 و 140.9642 بودند كه اقدام به تهيه دهان‌شويه و نانوالياف (چسب زخم پوش) شد و اثرات بيولوژيك (ضد ميكروبي) آن بررسي شد. در دهان‌شويه و زخم پوش، اثر اندام هوايي بهتر از زيرزميني بود (به ترتيب، با قطر ميانگين 74/14 و 57/9 ميلي‌متر). اندام‌هاي گياهان اين اكوتيپ‌ها مواد مؤثره و اثر قابل‌توجهي داشتند، اسانس F2B وF1A عملكرد قويتري داشته و اندام زيرزميني اكوتيپ 1 بهتر و اثرات داروئي و بيولوژيك عصاره هوايي بيشتر و نظر به SEM، AFM و FT-IR تعداد گره و مولكول آلي بيشترو درشت تربوده است. وج گياهي كمياب كه داراي خواص داروئي مي‌باشد و پتانسيل بسيارخوبي در توليد فرآورده‌هاي پزشكي و كشاورزي_دفع آفات (حشره‌كش سازگار با محيط‌زيست)_دارد. لذا جهت استفاده در عفونت دهان و دندان و توليد دهان‌شويه و زخم پوش‌ها مي‌تواند موثر واقع شود.

77099