طهماسبي، سوسن

تبيين جامعه‌شناختي نقش سازمان‌هاي غيردولتي در فرايند برساخت مسائل محيط‌زيستي در استان گيلان

رساله حاضر با هدف مطالعه نقش سازمان‌هاي غيردولتي در برساخت كردن مسائل محيط‌زيست استان گيلان و با تمركز به مساله رسوب‌زدايي با روش بايوجمي در تالاب انزلي، از منظري اجتماعي نوشته شده است. با آغاز مراحل آزمايشي پروژه بايوجمي در تالاب انزلي، جنبش ضدبايوجمي در استان گيلان با عامليت سازمان‌هاي غيردولتي و ساير فعالين محيط‌زيستي به راه افتاد. باور به وجود مساله مشكل‌زا، لازمه اقدام براي رفع آن است. ادعاسازي به عنوان بخشي از رويكرد برساخت‌گرايي اجتماعي، شيوه‌اي را كه مسائل اجتماعي و از جمله مشكلات محيط‌زيستي از نظر اجتماعي ساخته شده و مورد مناقشه قرار مي‌گيرند، برجسته مي‌كند. اين برداشت از مشكلات محيط‌زيست، به معناي تعريف اين مسائل بدون توجه به ابعاد عيني آنها نيست. بلكه منظور اين است كه بايد به فرآيندهاي اجتماعي، فرهنگي، سياسي و تاريخي مربوط به پيدايش چنين مشكلاتي توجه كرد. نظريات برساخت‌گرايي هانيگان، بست، ساتن، اسنو و بنفورد مهمترين رويكردهايي هستند كه چارچوب مفهومي تحقيق را ترسيم مي‌كنند. روش پژوهش، مطالعه موردي كيفي و مبتني بر تحليل مضمون متون حاصل از مصاحبه عميق با 26 نفر از اعضاي سازمان‌هاي غيردولتي و اسناد و مشاهدات متني‌‌شده است. 7 شبكه مضموني از تحليل يافته‌ها استخراج شد. بر اساس نتايج حاصل از تفسير يافته‌ها و شبكه‌هاي مضموني، اين برساخت در درون زمينه اجتماعي و فرهنگي جامعه انجام مي‌شود. كانون اصلي طرح ادعا در اسناد معتبر علمي قرار دارد. سازمان‌هاي غيردولتي با عملكردهاي علمي، بلاغتي، آموزشي- ترويجي، رسانه‌اي و ارتباطات سازماني به طرح ادعا پرداخته و در مرحله نهايي به مناقشه سياسي با رقيبان مي‌پردازند. با طي فرايند مذكور مبتني بر اصول علمي، مساله در جامعه هدف مورد توجه قرار گرفته و تصميم مبتني بر خواسته ادعاسازان، براي حل آن گرفته مي‌شود. با اين وصف نتيجه كنشگري سازمان‌هاي غيردولتي در زمينه پروژه بايوجمي، در نهايت دستور توقف اجراي آن را به دنبال داشت.