PHD 235

دكتري

مدرسي معارف اسلامي گرايش قرآن و منابع اسلامي

دانشگاه پيام نور

1392

30/10/1392

عالي

رفعت نژاد، محمدتقي

عبداله زاده، رحمت ا...؛ مبيني، حسن

344-332ص

رستخيز شورركائي، شيدالله , عنوان , دانشگاه پيام نور/ مركز تحصيلات تكميلي

تبيين نسبت ميان مَثَل‌هاي قرآني با يكديگر و با آيات قبل و بعد، موضوعي است كه در اين رساله مورد تحليل و بررسي قرار مي‌گيرد. ارتباط آيات داراي مَثَل‌ با آيات قبل و بعد، زيرمجموعه يك بحث عميق‌تر و كلي‌تري تحت عنوان «تناسب آيات» درعلوم قرآني است.آيات تمثيلي در تعامل معنايي با آيات قبل و بعد، ممكن است يكي از نسبت‌هاي علّي و معلولي، پيش‌بيني وپيشگويي، مفهوم و مصداق، و يا حالات ديگر را داشته باشد.اصل «تضاد» از عوامل مهم و مؤثر در پيوند آيات تمثيلي با آيات قبل و بعد است.اما رابطه مَثَل‌ها با يكديگر از دو جهت قابل تامّل و بررسي است: از يك سو رابطه مَثَل‌ها است با يكديگر به خاطر اشتراك در موضوع واحد چرا كه مَثَل‌هاي متنوّع و مَثَل‌هاي تكراري در موضوع واحد به خاطر آن كه هر مَثَلي ناظر بر بعد خاصي از ابعاد ممثّل است به نوعي از تناظر معنايي و انعطاف پذيري مطلوبي نسبت به هم برخوردارند. علاوه براين، مطالعه سير تاريخي نزول سوره‌ها و رعايت آن در تبيين نسبت ميان مَثَل‌ها با يكديگر به ما اين امكان را مي‌دهد تا از طريق مَثَل‌ها با سير تحولاّت فرهنگي در عصر نزول و قواعد حاكم بر آن آشنا شويم.از سوي ديگر رابطه مَثَل‌ها با يكديگر به عنوان يك مجموعه واحد و با توجه به تنوع آن در موضوع‌هاي مختلف، مبيّن اين مطلب است كه مَثَل‌ها به عنوان ابزار مؤثر در امر تعليم و تربيت از يك طرف با «قوه وهم وخيال» انسان و از طرف ديگر با «عالم مثال و خيال» در ارتباط است. چنين نگرشي درباره مَثَل‌ها به ما اين امكان را مي‌دهد تا با پيوند ميان معارف جزيي حاصل از مَثَل‌هاي قرآني ضمن دستيابي به شبكه‌اي از معرفت تمثيلي، از عالم حس به عالم مثال و از عالم مثال به عالم عقل و مراتب بالاتري از عوالم هستي گام نهيم. اين مسأله در ارتباط مستقيم با غرض نزول آيات و غايت آفرينش انسان بوده و حاكي از هماهنگي ميان نظام تكوين و نظام تشريع است.

فصل اول: كليات، مفاهيم. فصل دوم: تبيين نسبت ميان آيات داراي مَثَل با آيات قبل و بعد. فصل سوم: تبيين نسبت ميان مَثَل‌ها با يكديگر (تكرار، تنوع و تناسب﴾. فصل چهارم: تبيين نسبت ميان مثل‌هاي قرآني به عنوان يك مجموعه واحد (شبكه معرفتي تمثيل).

7682