ارزيابي آموزش فلسفه اسلامي در مقطع كارشناسي براساس روانشناسي رشد

eva‎luation of Islamic philosophy education at undergraduate level based on developmental psychology

دكتري تخصصي

رشته الهيات- فلسفه و كلام اسلامي

دانشگاه پيام نور مركزتهران جنوب

1399-1403

1403/03/27

بسيارخوب

452ص

رسولي شربياني،رضا

زارع،حسين .خدري،غلامحسين

436-452ص

تهران جنوب

اين رساله به ارزيابي آموزش فلسفه اسلامي در مقطع كارشناسي دانشگاه‌ها و مراكز آموزش عالي مي‌پردازد. در اين نوشتار مباني نظري فلسفه اسلامي در چهار حوزه هستي‌شناسي، انسان‌شناسي، معرفت‌شناسي و خداشناسي با محوريت حكمت متعاليه موردبررسيقرارگرفته و وضعيت آموزش اين مباني چهارگانه در مقطع كارشناسي دانشگاه‌هابراساس منابع آموزشي موجود ارزيابي مي‌شود. موضوعاتي همچون عدم پرداختن به لوازم و نتايج مباحث فلسفي، عدم طرح مسائل و شبهات جديد در حوزه فلسفه و ساير علوم همچون زيست‌شناسي و روان‌شناسي، عدم رعايت ترتيب منطقي مباحث، نبود منابع متقن و جامع آموزشي همگي نشان از وجود خلل و نقايصي است كه در ضمن آموزش اين رشته دانشگاهي مشاهده مي‌شود. اصول و مباني روان‌شناسي رشد شناختي ازجمله حل مسئله، تصميم‌گيري، انگيزه، قضاوت، استدلال، معناي زندگي، فراشناخت (تفكر انتقادي)، خلاقيت و ... در ادامه موردبررسيقرارگرفته و ضمن بيان راه‌هاي تقويت اين اصول در امر يادگيري، ميزان استفاده از اين اصول و مباني در آموزش رشته فلسفه اسلامي تبيين مي‌گردد. براي ارزيابي اين روابط بين‌رشته‌اي (فلسفه اسلامي و روان‌شناسي رشد شناختي) ضمن بهره‌گيري از منابع موجود و مباحث نظري، پرسشنامه‌اي تنظيم كه پس از استاندارسازي آن و احصاء پايايي و روايي آن، توسط جامعه نمونه 500 نفري (دانشجويان، دانش‌آموختگان و اساتيد رشته فلسفه اسلامي) در سطح دانشگاه‌هاي سراسر كشور اجرا گرديد. نتايج حاصل از ارزيابي ميداني نيز نشان مي‌دهد آموزش اين رشته دانشگاهي، در بيان ديرينه مباحث فلسفي، علل و چرايي طرح مباحث، پرهيز از مغالطات منطقي به‌ويژه اشتراك لفظ و مفهوم و مصداق و همچنين در محورهاي منابع درسي، سبك‌هاي آموزشي و روش‌هاي تدريس با ضعف مواجه است. در ادامه تحقيق، براي تحليل داده‌هاي پرسشنامه از برنامه SPSS استفاده شد. در اين برنامه تمامي گويه هاي پرسشنامه به‌صورت جداگانه موردبررسي قرارگرفته و ميزان موافقت و مخالفت تكميل‌كنندگان پرسشنامه در هر گويه تبيين و در ذيل هر گويه و جدول مربوطه، تحليل لازم نيز ارائه‌شده است. در مرحله نهايي نيز براي روشن ساختن نقاط قوت، نقاط ضعف، تهديدها و فرصت‌هاي آموزش فلسفه اسلامي، از ماتريس SWOTبهره‌گيريو عوامل داخلي و خارجي مؤثر در آموزش فلسفه اسلامي مشخص شد. در ادامه نيز ضمن تفكيك محورهاي قوت و ضعف، براي هركدام از گويه‌ها پيشنهاد‌هاي اصلاحي ارائه گرديد. آنچه از بررسي‌هايانجام‌شده در اين رساله حاصل شد مشخص شدن نقاط قوت، نقاط ضعف، آسيب‌ها و تهديدهاي آموزش فلسفه اسلامي است. مطلب ديگر كه در اين مسير به دست آمد راهكارهاي لازم براساس نظرات جامعه نمونه و مطابق خروجي برنامه SPSS و تحليل ماتريس SWOT است كه توانسته است براي رفع نارسايي در هركدام از گويه هاي پرسشنامه، ارائه شود. اين نوشتار يك چارچوب مشخصي را در قالب محورهاي موردنياز براي مباحث فلسفي در يك كتاب آموزشي در بخش هستي‌شناسي كتاب نهايه‌الحكمه علامه طباطبايي ارائه نموده كه مي‌تواند براي تمامي بخش‌هاياين كتاب و ساير كتب فلسفي به‌عنوان يك معيار و الگو مورداستفاده قرار گيرد. در خاتمه پژوهش نظر جامعه هدف در چهار محور محتوا، آموزش، اساتيد و دانشجويان دسته‌بندي و در بخش نتيجه‌گيري نيز پيشنهاد‌هاي لازم براي بهبود وضعيت آموزش رشته فلسفه اسلامي در مقطع كارشناسي دانشگاه‌ها در محورهاي چهارگانهارائه‌شده است.

1403/07/22

76284