چكيده
اندازه¬¬¬گيري گازهاي رادن و تورون به دليل افزايش احتمال ايجاد سرطان براي افراد استنشاق كننده اين گازها، از اهميت بالايي برخوردار است. بنابراين محققان سراسر دنيا، به دنبال تهيه¬ي نقشه¬ي پراكندگي و تعيين محل¬هاي با ميزان رادن بالا مي¬باشند. از آن جا كه منشا اين گازها از خاك مي¬باشد لذا اندازه¬گيري ميزان رادن در خاك يكي از مهمترين روش¬هاي تعيين ميزان رادن محيط است. در نتيجه در اين تحقيق به طراحي و ساخت سيستم اندازه¬گيري رادن با قابليت جداسازي تورون پرداخته شده است.اتاقك نفوذي طراحي شده، به روش غيرفعال به¬وسيله آشكار¬ساز لگزان، بسيار ارزان قيمت، از دو فيلم و دو فيلتر تشكيل شده است و در نتيجه قابليت جداسازي تورون را دارا مي¬باشد و مقدار دقيق رادن را به ما خواهد داد. در اين تحقيق، فاصله قرار گرفتن بهينه¬ي فيلم از فيلتر محاسبه شده است و ضريب حساسيت دستگاه براي فيلم پايين و بالا در اندازه¬گيري رادن track.cm-2(kBq.m-3d)-1 16/0±85/16 و 39/0±25/17 و براي تورون صفر و05/0± 76/1 به¬دست آمده كه نشان مي¬دهد اتاقك نفوذي طراحي شده قابليت جدا سازي تورون را دارد. اعداد مربوط به حساسيت نشان مي¬دهد كه فيلم بالايي اتاقك همزمان نسبت به تورون و رادن حساس مي باشد، در حالي¬كه فيلم پاييني تنها نسبت به رادن حساس مي باشد. به اين ترتيب با استفاده از اتاقك نفوذي با دو فيلم امكان اندازه¬گيري همزمان و مجزاي رادن و تورون وجود دارد. اين دستگاه، طراحي و ساخته شده و در خاك رامسر مورد آزمايش قرار گرفته است و با روش فعال (آلفا گارد) در همان نقاط مقايسه شده است و نتايج به¬دست آمده در روش غير فعال (اتاقك نفوذي طراحي شده با دو فيلم) در مقايسه با روش اندازه¬گيري رادن در خاك به روش فعال (آلفاگارد) قابل قبول مي¬باشد و مقدار كمي اختلاف ديده مي¬شود كه ناشي از اختلاف دو روش است. آشكارسازهاي فعال معمولا گران قيمتند و چون از پمپ استفاده مي¬شوند لذا مكش پمپ، مي¬تواند شرايط اندازه¬گيري را تغيير دهد. در نتيجه اتاقك نفوذي طراحي شده با دو فيلم با استفاده از آشكارساز لگزان، قابليت اندازه¬گيري رادن در خاك را دارا مي¬باشد. همچنين دستگاهي ارزان قيمت و داراي كيفيتي قابل قبول با قابليت جداسازي تورون به روش غيرفعال مي¬باشد. واژه هاي كليدي: رادن، تورون، آشكارسازهاي ردپاي هسته¬اي حالت جامد، آشكارساز پلي كربنات
