چكيده
چكيده
ماليات ستاني تاريخي به درازاي تاريخ و فرهنگ تمدن بشري دارد. دريافت ماليات از كارهاي مرسوم حكومت هاست. در موضوع انعطاف پذيري ماليات، مطالب قابل تأمل و درخشاني در نهج البلاغه وجود دارد كه پرداختن به آن با توجه به تغييرات روز افزون و چشم گير جوامع امروزي و لزوم توجه به قوانين اسلامي در زمينه انعطاف پذيري در اخذ ماليات و همگام كردن قوانين موجود مالياتي با قوانين اسلامي و همچنين آگاه شدن فراگيران نسبت به پرداخت ماليات مي باشد و در نهايت راهكاري براي انعطاف پذيري اخذ ماليات در وضعيت موجود نظام مالياتي و در كشورهاي اسلامي اهميت و ضرورت دارد. هدف اين پژوهش بررسي انعطاف پذيري اخذ ماليات در نهج البلاغه از منظر امام علي(ع) بوده است. اين پژوهش از نوع، پژوهش هاي كيفي و به روش كتابخانه اي بوده است. يافته ها نشان داد كه انعطاف پذيري در اخذ ماليات باعث نمود بيشتر بعد عبادي پرداخت ماليات در بين مردم شده بود. علاوه بر رغبت بيشتر نسبت به پرداخت ماليات منجر به افزايش رفاه عمومي گرديده بود. يافته ها حاكي از اين است كه عمدة ماليات هاي زمان امام علي(ع) شامل زكات، جزيه و خراج بودند. در جهت رضا و اراده ماليات دهندگان، امام علي(ع) دستور فرمودند كه در اخذ ماليات رعايت عدالت در بكارگيري بيت المال و نظارت بر حسن اجرا در اموال عمومي، تدوين سيستم اجرايي در امر ماليات و خراج و نظارت بر آن امور، پرهيز از ظلم در اخذ ماليات و رعايت اصول اخلاقي در برخورد با مؤديان مبادرت نمودند. در رابطه با متخلفان با برخوردهاي قانوني عمل مي شد، همچنين كساني كه ماليات خود را مي پرداختند از تشويق هاي امير مؤمنان(ع) برخوردار مي شدند. رويكرد امام علي(ع) در اخذ ماليات به صورت تلفيقي و داراي دو بعد تربيتي و كسب درآمد است و اصل را بر اعتماد برمؤديان مالياتي قرار داده است و خود بر عملكرد آنان نظارت مي نمودند. معيار اصلي امام علي(ع) در اخذ ماليات آباد كردن شهر ها بوده است و دستور مي دادند كه از سرمايه اوليه مردم،ماليات دريافت نشود. دولت اسلامي بايد در نحوه اخذ ماليات و نحوه هزينه كرد شفافيت لازم را داشته باشد و همچنين انعطاف پذيري ماليات و عدالت مالياتي در جهت ايجاد برابري ميان افراد جامعه، كاهش فاصله طبقاتي ميان اقشار جامعه را امري ضروري محسوب كند.
كليد واژه: انعطاف پذيري، ماليات، نهج البلاغه.
