بررسي نقاشي هاي پشت شيشه دوره قاجار با محوريت شمايل نگاري مذهبي

كارشناسي ارشد

پزوهش هنر

تهران شرق

1403

تاريخ ثبت در تهران شرق دوشنبه 1403/4/11

صحافي شده ندارد

مهتاب مبيي

دانشگاه پيام نور مركز تهران شرق

شمايل نگاري نوعي بازنمايي از چهره اشخاص، از طريق هنرهايي مثل نقاشي و مجسمه سازي و غيره مي‌باشد كه در آن خصوصيات و ويژگي‌هاي شخصيتي و اخلاقي فرد به ويژه در قالب موضوعات ديني مطرح مي‌شود. شمايل نگاري به نوعي موجب تغيير ديدگاه اهل هنر به مضامين ديني مي‌شود. اين هنر بيش از اديان ديگر در دين اسلام و مسيحيت نظام يافته و همواره مومنان را در پالايش روحي و تجديد ديدار قلبي با رهبران معنويشان ياري كرده است. هدف از اين پژوهش بررسي آثار نقاشي پشت شيشه در دوره قاجار با محوريت شمايل نگاري مذهبي به جهت يافتن پاسخ به اين سوال كه چه نمادها و نشانه‌هايي در شمايل نگاري‌هاي مذهبي همواره مورد توجه هنرمندان نگارگر بوده؟ و چه رنگ‌ها و مفاهيمي از رنگ‌ها همواره در اين گونه آثار گنجانده شده است؟ روش تحقيق اين پژوهش ماهيتاً كيفي و به صورت توصيفي- تحليلي بوده و گردآوري اطلاعات از منابع كتابخانه‌اي و محفوظات موزه اي بوده است. نتايج اين پژوهش بيانگر آن است كه نقاشي بر زمينه شيشه به دليل محدود بودن ابعاد شيشه و لغزنده بودن سطح آن بسيار دشوار بوده و هنرمند نگارگر را به تكرار چند روايت معدود در قالب نمادهايي چون هاله نور، كلاه خود، ابلق، پرچم و نيزه وچند نماد ديگرو استفاده از رنگ‌هاي نماديني چون قرمز به معناي شهادت و زرد به معناي الوهيت و سبز به معناي ولايت واداشته است. در برخي آثار شاهد عدم مهارت و آگاهي هنرمند بوديم كه علت آن را در برخاستن اين هنر از دل توده عوام جامعه يافتيم كه اغلب آنان آموزش نديده و تعليم نديده بوده‌اند و تنها براي ابراز عشق و ارادت خود به اهل بيت دست به قلم مي‌برده‌اند. برخي آثار نيز در نهايت مهارت و زيبايي ترسيم شده‌‌اند كه اين هنر را به هنر بومي و خاص ايراني تبديل كرده‌اند. واژگان كليدي: نقاشي پشت شيشه – قاجار – شمايل نگاري – مذهبي -نمادها

75379