PHD 179

دكتري

زبانشناسي همگاني

مركز تحصيلات تكميلي

1392

30/06/1392

عالي

حسن عشايري

مشاور اول يحيي مدرسي- مشاور دوم بلقيس روشن

پيشينه و هدف: درخودماندگي (اوتيسم)، اختلالي تحولي است كه مشخصه‏ آن، ناهنجاريهايي در رفتار اجتماعي، زبان و شناخت است. عليرغم‏ گزارش‏هاي زياد موجود درباره اختلالات گفتاري كودكان اوتيستيك، هنوز راهكارهاي مداخله‏اي و باليني كافي براي بهبود وضعيت كلامي آنها وجود ندارد . روش گفتاردرماني آواز آهنگين (آلبرت ، هلم و اسپاركس، 1973)، يكي از راههاي توانبخشي بيماران آفازي بروكا مي‏باشد كه شامل عبارات كوتاه و آهنگين است كه با يك برنامه سلسله‏مراتبي، براساس مشخصه‏هاي نوايي زبان، ارائه مي‏شود. البته اثربخشي آن در بيماران اوتيستيك نيز در زبانهاي ديگر اثبات شده است. با وجود جاي خالي اين روش در توانبخشي گفتار در حوزة اوتيسم فارسي، هدف از اين پژوهش، آن است كه از اين طريق، گامي در جهت بهبود اختلالات گفتاري كودكان درخودمانده‏ (اوتيستيك) فارسي‏زبان برداشته شود.روش‏: ابتدا يك مدل كاربردي و آسان براي آواز آهنگين، براساس خصوصيات نوايي و موسيقايي فارسي طراحي شد. پس از پژوهش آزمايشي كه روي يك كودك درخودمانده ده ساله به‏صورت موردي و به مدت يك ماه انجام شد و نتايج مؤثري به‏دست آمد، تعداد 13 نمونه (نُه نفر بي‏كلام، چهار نفر باكلام) كه شامل پسران راست‏دست، هفت تا ده ساله، اوتيستيك، تك‏زبانه، فارسي‏زبان بودند، در مركز اوتيسم اصفهان به‏صورت نمونه در دسترس انتخاب شدند. اطلاعات پيشين آزمودني‏ها، توسط پرسشنامه جمع‏آوري شد. نمونه‏هاي گفتاري، به‏صورت مصاحبه مستقيم و حين بازي، جمع‏آوري و آوانگاري گرديد و روش آواز ‏آهنگين، 48 جلسه به ‏صورت جلسات 20 تا 30 دقيقه‏اي، سه روز درهفته به مدت چهار ماه اجرا گرديد. شاخصهاي كيفيت گفتار آنها اعم از؛ ميانگين طول پاره‏گفتار، تعداد فعل، سرعت گفتا‏ر توصيفي و درصد پژواك‏گويي نمونه‏هاي گفتاري، محاسبه شد و ضمناً رشد مهارتهاي زبان دريافتي، گفتاري و بياني آنها نيز با آزمون سنجش رشد نيوشا ارزيابي گرديد. همچنين شاخصهاي آكوستيكي شدت و فركانس ‏پايه‏ واكه‏ها و جملات گفتار با استفاده ازنرم افزارPRAAT مورد بررسي و سنجش قرار گرفتند. همه‏ شاخص‏ها دو بار، به‏صورت پيش‏آزمون و پس‏آزمون، بررسي شدند و با نرم‏افزار آماري SPSS ؛ آزمون ناپارامتري ويلكاكسون، مورد تحليل آماري قرارگرفتند . جهت بررسي پايداري تأثير اين روش، دو ماه پس از توقف دوره آواز آهنگين، همه كودكان با جدول امتيازدهي آواز آهنگين مجدداً ارزيابي شدند.يافته‏ها: شاخصهاي كيفيت گفتار پيوسته اعم از ؛ متغيرهاي ميانگين طول پاره‏گفتار، تعداد فعل و سرعت‏گفتار توصيفي به‏صورت معني‏داري بعد از اجراي روش آواز آهنگين افزايش يافت (001/0=p) و ضمناً درصد پژواك‏گويي يا اكولاليا بعد از آن، به‏صورت معني‏داري، كاهش يافت(007/0=p). در آزمون رشد نيوشا نيز پيشرفت مهارتهاي گفتاري و زبان بياني كودكان، به‏‏صورت چشمگيري مشاهده گرديد. در شاخصهاي آكوستيكي، متغير شدت صوت در شش واكه فارسي(/æ/،/e/،/o/،/a/،/u/،/i/) و جملات خبري و پرسشي، پس از آواز آهنگين، به صورت معني‏داري، افزايش يافت. همچنين، متغير فركانس پاية جملات خبري و پرسشي و واكه ها، به‏جز واكه /æ/ و / a / به‏صورت معني‏داري افزايش يافت (05/0>p). همچنين ماندگاري تغييرات، براساس جدول امتيازدهي آواز آهنگين، پس از دو ماه توقف، نيز اثبات گرديد.نتيجه‏گيري: نتايج پژوهش، با نتايج تحقيقات قبلي مبني بر اختلالات گفتار در كودكان اوتيستيك، همسو بود و روش آواز آهنگين، بر بهبود شاخصهاي گفتاري كودكان اوتيستيك فارسي‏زبان، تأثيرات مثبتي نشان داد. بنابراين توصيه مي‏شود كه اين روش، به عنوان يكي از درمانهاي مكمل در گفتاردرماني كودكان اوتيستيك، به‏كارگرفته شود.

7537