مطالعه و بررسي فني و هنري تزئينات وابسته به معماري مسجد جارچي باشي اصفهان متعلق به دوره صفوي

كارشناسي ارشد

پژوهش هنر

تهران شرق

1403

تاريخ ثبت در تهران شرق جهارشنبه 1403/3/30

صحافي شده ندارد

حاج سيد جوادي

دانشگاه پيام نور مركز تهران شرق

يكي از دوره‌هاي هنري درخشان ايران پس از اسلام به ويژه در زمينه معماري، دوره صفوي بوده است. يكي از ويژگي‌هاي اين دوران توجه به تزئينات معماري مي‌باشد، كه در بناهاي اسلامي صفوي با توجه به اهميت و قداست خود، عناصر تزئيني منحصر به فرد براي ساخت و تزئين در آنها به كار رفته است. از بناهاي به جا مانده از دوره صفوي، مسجد جارچي باشي اصفهان متعلق به قرن يازدهم هجري قمري در بازار بزرگ اصفهان(قيصريه) است، كه علي رغم معماري و تنوع تزئينات و نقوش به كار رفته در اين بنا، متاسفانه منبع جامعي كه به صورت خاص به معرفي اين مسجد پرداخته باشد، وجود ندارد. لازمه حفاظت و ماندگاري هر بناي تاريخي، ابتدا شناخت درست از آن بنا مي‌باشد. در پژوهش حاضر، نخست بناي مسجد به طور كامل بررسي و معرفي شده، پس از آن به مطالعه و بررسي فني تزئينات وابسته به معماري و مقايسه تزئينات منحصر به فرد(گچبري) اين بناي تاريخي با تزئينات بناهاي هم دوره آن به ويژه عمارت عالي قاپو اصفهان از لحاظ نقوش و تكنيك اجرا پرداخته شده است. سپس بر طبق مطالعات و نتايج مقايسه پلان و تزئينات اين بنا با ديگر حمام‌هاي صفوي، موضوع اينكه مسجد جارچي باشي ابتدا حمام بوده، بررسي شده است. در اين پژوهش اطلاعات كلي درباره انواع فنون ساخت و نقوش به كار رفته در تزئينات اين بنا به ويژه گچبري با استفاده از نمونه سازي و نمونه برداري از لايه‌هاي تزئينات و آناليزهاي XRD، XRF، FT-IR، طيف بيني ميكرورامان و ميكروسكوپ ديجيتال ارائه شده است. يافته‌هاي به دست آمده، حاصل از مطالعات كتابخانه اي، بررسي ميداني و آزمايشگاهي است. رويكرد پژوهش، هنري_تاريخي و فني_تطبيقي مي‌باشد. پس از مطالعات صورت گرفته، سبك شاخص تزئينات صفوي مسجد جارچي باشي با مطالعه تطبيقي عمارت عالي قاپو مشخص گرديد.

75328