مفهوم شناسي نظارت در نهج البلاغه و مقايسه آن با رهيافت هاي مديريتي

monitoring, Nahj al-Balagha, eva‎luation, control, management

تهران جنوب

مفهوم نظارت از موضوعات مهمي است كه در حوزه علوم انساني به ويژه حوزه مديريت،اهميت اساسي دارد. اگر در هر تشكيلاتي، نظارت و كنترل صورت نپذيرد، ممكن است كه آن تشكيلات، دچار هرج و مرج و فساد گردد. در منابع ديني، دستورات صريح و روشني در مورد نظارت وجود دارد و انسان ها هم به نظارت بر خويشتن و هم جامعه و هم سازمان سفارش شده‌اند. نهج البلاغه يكي از كتب است كه به نظارت الهي و نظارت دروني و ديگر نظارت‌ها اهميت بسياري داده و مطالعه كلام اميرالمومنان به عنوان معصومي كه تشكيل حكومت داده و اقدام اجرايي داشته ضرورت و اهميت دارد. در نهج البلاغه مفهوم نظارت و مفاهيم هم معناي با آن بيان گرديده‌است. رساله پيش رو به اين مفاهيم و انواع آن با استفاده از روش توصيفي-تحليلي، فازي-دلفي و روش كيو مي پردازد. دستاورد حاصل از اين رساله عبارت است از بررسي پنجاه و شش مصداق هم معنا با نظارت كه برخي به دلالت مستقيم و برخي غير مستقيم با مفهوم نظارت هم معنا هستند. در فصل دوم انواع نظارت(نظارت الهي، دروني، اجتماعي و متافيزيكي) از نهج البلاغه مستخرج گرديد و از طريق پرسشنامه در اختيار خبرگان قرار گرفته و مورد تحليل و سنجش واقع شد و سپس مشخص گرديد كه نظارت در نهج البلاغه در مقايسه با رهيافت‌هاي مديريتي، شامل نظارت دروني، بيروني، همگاني، الهي، آشكار و مخفي است كه همراه با هم مي‌تواند يك الگوي نظارتي كامل و همه جانبه براي سازمان‌ها باشد.الگوي نظارتي فوق شامل الگوي ذهني اول: نظارت گري خداباورانه و مدير محور، الگوي ذهني دوم: نظارت گري حمايتي و نامحسوس، الگوي ذهني سوم: نظارت گري عمومي حمايت محور، الگوي ذهني چهارم: خود نظارت گري و نظارت حرفه اي متعهدانه، الگوي ذهني پنجم: نظارت گري حرفه اي و مدير محوراست.

1403/02/22

75092