ترجمه، تحليل و نقد كتاب "اسرار الحروف و يليه الحروف المقطعه في القرآن الكريم"تأليف كاظم محمدعلي شكر

Holy Quran, analysis and eva‎luation, secrets of letters, Al-Moghataeh letters, Kazem Mohammad Ali Shokr.

تهرا ن جنوب

يكي از آثار نوشته شده در زمينه اسرار حروف و حروف مقطعه، «اسرار الحروف و يليه الحروف المقطعه في القرآن الكريم » تأليف كاظم محمدعلي شكر مي‌باشد نويسنده در اين كتاب اسرار حروف را از ديدگاه شخصيت‌هاي مختلف همچون محي الدين ابن عربي و ديگران؛ و نيز برخي از روايات ائمه معصومين عليهم‌السّلام بررسي نموده، ارزش و جايگاه حروف را در نظام آفرينش توضيح داده و به بررسي حروف مقطعه و اسرار نهفته در ميان آن‌ها پرداخته است، بنابراين، ترجمة اين اثر به زبان فارسي مي‌تواند گامي هرچند كوچك در راستاي معرفي اسرار حروف در ادبيات عربي به جامعۀ فارسي زبان باشد؛ و مقدمه‌اي باشد براي تحقيق هر چه بيشتر پيرامون اسرار حروف كه به دنبال آن مي‌توان پيرامون حروف مقطعه موجود در ابتداي سوره‌هاي قرآني اسرار و رموزي را به دست آورد. لذا در اين تحقيق به ترجمه، تحليل و نقد اين كتاب پرداخته شده است. گردآوري اطلاعات در تحقيق حاضر، به صورت كتابخانه‌اي بوده كه از روش توصيفي و تحليلي در بيان مطالب استفاده گرديده است به طور كلي سبك كار در اين رساله به اين صورت است كه ابتدا ساختار حجمي، شكلي و محتوايي با استفاده از نظر خبرگان و با استفاده از ابزار پرسشنامه مورد ارزيابي قرار گرفته و در نهايت ابواب سيزده گانه كتاب به صورت يك به يك از لحاظ ساختار محتوايي مورد تحليل و بررسي قرار گرفته است. نتايج تحقيق حاكي از آن است كاظم محمد علي شكر در تأليف اين كتاب شيوه‌اي خاص دارد به طوري كه حروف مقطعه را از نظر معناي لغوي و اصطلاحي و همچنين معناي طبق نظر متخصصان قرآني و روايي در گذر تاريخ مورد بررسي قرار مي‌دهد. به زمينه‌ها، عوامل، انگيزه‌ها، اهداف و آثاري كه مفسران در اين رابطه داشته‌اند، مي‌پردازد. پس از آن آن‌ها را از نظر تفسيري مورد بررسي قرار مي‌دهد. در ميان اين بررسي‌ها و يا در پايان آن‌ها جايگاه و تأثيرگذاري ديدگان اين مفسران را تبيين مي‌كند.نويسنده در ارائه و اثبات آراء خود از استناد به متن متون تاريخي، نظر ديگران و گاهي از استدلال بهره مي‌گيرد. در مواجهه با آراء ديگران نيز به همين سبك آن‌ها را تأييد و يا رد مي‌كند و تلاش دارد بي‌طرفي و جنبۀ تحقيقي و علمي بحث را رعايت كند. . كاظم محمد علي شكر معتقد است كه از مجموعه اين حروف (با حذف مكررات آن‌ها) جمله معروف «صراط علي حق نمسكه» را مي‌توان به دست آورد كه بر حقانيت ولايت اميرالمؤمنين عليه‌السّلام دلالتدارد. كاظم شكر براي ارائۀ نمونه‌هايي از مفسرين، بيشتر سعي مي‌كند از مطالب كلي ديگران عرضه كند كه داراي ويژگي‌هاي كامل يك تأليف و تفسير نيست گويا قصد داشته كتاب خود را طوري تأليف كند كه علاوه برداشتن خصوصيات يك اثر تحقيقي از ويژگي‌هاي يك اثر ادبي جديد نيز برخوردار باشد.در حالت كلي درباره شاخص‌هاي شكلي اين كتاب مي‌توان گفت كتاب حجمي متناسب ندارد و از زياده‌گويي و حاشيه‌پردازي پرهيز نكرده شده است. ساختاري منظم، دسته‌بندي‌هاي اندازه و فصولي منطقي وجود ندارد از جمله نقاط ضعف نويسنده كتاب خروج موضوعي است كه در بسياري از موارد از موضوع اصلي آن خارج شده است.

1403/02/10

74992