2022

The Morphological Study of Sorani Kurdish Nominal Compounds Based on Construction Morphology

دكتري تخصصي

زبان شناسي همگاني

مركز تحصيلات تكميلي دانشگاه پيام نور

1402

1402/08/20

دكتر آرزو نجفيان

دكتر راضيه مهدي بيرق دار، دكتر سيد محمد حسيني معصوم

Nominal Compounds, Sorani Kurdish, Compounding Patterns, Endocentrics, Exocentrics, Construction Morphology, Schemas

هدف اصلي در اين رساله بررسي اسم¬هاي مركب كردي سوراني با رويكرد صرف ساختي بوي (2010) است تا با بهره¬گيري از مفاهيم نظري فراهم آمده در اين چارچوب، كلان¬طرح‌واره، طرح‌واره¬هاي مياني و ريزطرح‌واره¬هاي حاكم بر صورت¬بندي نمونه¬شدگي¬هاي مورد بررسي بازشناسي و ترسيم شوند. براي نيل به اين هدف با استفاده از روش توصيفي – تحليلي تعداد 1400 تركيب اسمي از برخي متون داستاني، رسانه¬هاي مكتوب و همچنين فرهنگ-هاي كردي به فارسي هه¬نبانه بورينه (شرفكندي،1369) و فرهنگ فارسي به كردي دانشگاه كردستان (1392) به صورت تمام¬شمار استخراج شده و مورد بررسي قرار گرفت. در ابتدا كل داده¬ها با توجه به معيار هسته¬مندي (وجود هستۀ معنايي در ساخت) به دو گروه اسم¬هاي مركب برون¬مركز با 842 نمونه¬شدگي و تركيب¬هاي اسمي درون¬مركز با فراواني 558 مورد تقسيم شدند. با در نظر گرفتن الگوي تركيب اجزاء و جايگاه هسته در تركيب، اسم¬هاي مركب درون¬مركز در سه گروه اسم¬هاي هسته¬پايان با دو الگوي [اسم-اسم]اسم ¬و [اسم-صفت]اسم، تركيب¬هاي هسته¬آغاز با دو توالي واژگاني [اسم-اسم]اسم ¬و [اسم-صفت]اسم و اسم¬هايي با هستۀ متوازن [اسم-اسم]اسم طبقه¬بندي شدند. درنهايت مشخص شد كه تمامي نمونه¬شدگي¬هاي اين دسته از يك طرح¬وارۀ اصلي، سه طرح¬وارۀ مياني و پنج ريزطرح‌واره با دوازده رابطۀ معنايي ميان هسته و توصيف¬گر منشعب مي¬گردند. در دسته¬بندي گروه دوم (اسم¬هاي مركب برون¬مركز) به سبب عدم برخورداري از جزء هسته، دسته¬بندي رده¬شناختي باوئر (2010) اعمال شد كه در نهايت تمامي نمونه‌شدگي‌ها به ترتيب فراواني در پنج طبقۀ تركيب‌هاي تصريفي، بهوريهي، استعاري، تغييرمقوله و هم¬تركيب جاي گرفتند. در نهايت مشخص شد تمامي اين طبقات پنج‌گانه تحت حاكميت يك كلان‌طرح‌واره و يك طرح‌وارۀ مياني قرار دارند. شايان ذكر است كه صرف ساختي بوي (2010) با بهره‌گيري از نگاه سلسله‌مراتبي به واژگان ذهني، الگوهاي تركيب اجزاء و مفاهيمي همچون انگيختگي و توارث پيش‌فرض قابليت توصيف و تبيين سامان‌مند تمامي تركيب‌هاي اسمي كردي سوراني را به لحاظ ويژگي‌هاي صوري و مشخصه‌هاي معنايي فراهم مي‌آورد.

1403/02/02

ابراهيمي

74930