25205پ

Analysis and criticism of the Quranic views of Seyyed Morteza Jazayeri

دكتري تخصصي

علوم قرآن و حديث

دانشگاه پيام نور مركز تهران جنوب

1391-1392

خوب

1402/06/27

228ص

عليرضا، دل افكار؛ لساني فشاركي، محمدعلي

امين ناجي، محمدهادي

220-226ص

Morteza Jazayeri، Qur’an، Interpretation، Symbol، Criticism.

تهران جنوب

قرآن كريم، راهنما به سوي استوارترين راه و كلام حقي است كه بر جان¬ها نشسته و عطر مفاهيم¬اش جان¬ها را مي¬نوازد. انسان سرگشته و حيران عصر مدرن بيشتر نيازمند معارف سرشار از اميد و آرامش قرآن است، به همين دليل مفسران و عالمان قرآن در صدد بر آمده¬اند تا بسان غواصاني كه مسير اقيانوس را براي كشف گوهرهاي ناب درمي¬نوردند، در پي به دست آوردن توشه حيات طيّبه، روشنايي¬بخش مسير هدايت بخشي قرآن باشند. به همين دليل چهارده قرن تلاش انديشمندانساحت قرآن كريم، پژوهش¬ها و مقالات و كتب مختلفي را تقديم عاشقان معارف الهي نموده و بسياري ديگر در اين مسير اهتمام براي ارائه آراي متفاوت از ديگران داشته¬اند. در اين ميان، عالمان برجسته¬اي با نگاه ويژه تربيتي به عرصه تبيين و تحليل براي ارائه سخني نو در جهت جذب بيشتر ملل و اقوام و تبيين گفتماني جديد براي نسل نو همت گمارده¬اند، كه بخشي از نظرات آن¬ها با نظرات اعاظم عالمان شيعي متفاوت بوده و از ميان اين عده، سيد مرتضي جزايري انديشمند معاصر كه بخشي از نظريات وي مورد اقبال جوانان قرار گرفت را مي¬توان نام برد. وي نظريات جديدي را بر مبناي تاويل در آراء قرآني خود بيان مي نمايد كه لازم است اين رويكرد مورد نقد عالمانه قرار گرفته تا با ارائه نظريه مصاب و پردازش نگاه وي ، عرصه نظريه پردازي ايشان منقح و آماده بهره برداري گردد.همانطور كه برابر توصيه ايشان به مرحوم علي اكبر غفاري، ترجمه تفسيري قرآن وي در اختيار ايشان قرار گرفت و توصيهبر تامل و تصحيح واقع گرديد. لازمه اين تحقيق، مطالعه بر روي كليه آثار دست نويس و غيرچاپ شده اي بود كه با وصيت وي، خانواده فرزند ايشان و عموزاده گرامي، متولي جمع آوري و تدوين آن آثار گرديده بودند. نگارنده قريب 8سال آثار صوتي و دست نوشته هاي ايشان را كه هنوز چاپ نگرديده با كمك خانواده وي كه در حوزه هاي مختلفي نظيرترجمه قرآن، مقدمه اي بر ترجمه و تفسير قرآن، فقه، فلسفه، عرفان، كلام و حتي اشعار ويبه تحرير يا در قالب تدريس در محافل علمي خاص بيان فرموده اند ،جمع آوري و مورد مطالعه و پژوهش قرار دادم تا توانستم براي اولين بار در حوزه تحليل مباني وي گام برداشته و آغاز كننده ورود ساير محققين در حوزه نظريه پردازي مطالب علمي ايشان باشم. مكتوب حاضر در ضمن تحقق هدف فوق با نگاه دانش محور به قراءت شاذ ايشان كه در تقابل با نظريات اعاظم تفسير قرار دارد فضاي جديدي در قلمرو نقد نظريات ايشان گشود، بطوري كه در كنار مفاهيم ترجمه و تفسير، مباني و مناهج تاويلي وي را مدون ساخت بطوري كه تا كنوم هيچ سابقه اي در ثبت، تشريح و تبيين ديدگاه هاي ايشان وجود نداشته است. نگارنده صرفا به ديدگاه هاي قرآني وي پرداخته و به همين دليل رساله را در پنج فصل پيكره بندي نمودم. در فصل نخست به بيان مساله، فرضيه ها، پيشينه، اهداف و زيست نامه سيد مرتضي پرداختم. در فصل دوممفاهيم و مباني تفسيري و آراء قرآني وي را در قالب تعاريف، پيش فرضها و مباني دلالي ايشان مورد توضيح قرار دادم. و نظريه قابل تامل وي در خصوص محكمات و متشابهات كه از جمله نگرش شاذ در اين مقوله است را تبيين نمودم. در فصل سوم نظر به اينكه سيد مرتضي متن قرآن را كاملا منطبق با اهداف انسان شناختي مي داندو كلمات و آيات را با همين نگرش تاويل مي نمايد، ضمن بررسي انتقادي، اشكالات عمده اين رهيافت را در حد وسع بيان نمودم. در فصل چهارم بعد از توضيح امهات رويكرد تاويلي سيد مرتضي جزايري، نقد و بررسي آراء قرآني وي به نگارش درآمد و با آوردن مصداق هاي تاويلي، در خصوص بعضي كلمات و آيات، نگاه تاويلي وي مورد مطالعه قرار گرفت. فصل پنجم رساله، صرفا نتيجه گيري از اين مبحث معطوف به قرائت شاذ و باطني ايشان و تمايز آشكار با نظريات اعاظم مفسرين و صاحب نظران، ارائه گرديد. بر اين باور هستم اين پژوهش گام نخست و كوچكي در جهت پرداختن به حوزه هاي فكري انديشمنداني است كه با مطالب خود سهم بزرگي در جذب جوانان و قرائت جديد از قرآن و نقد منصفانه، نظير سيد مرتضي، مي باشد كه با كار علمي و پژوهش مي توان گامي در جهت ترغيب به نقد مباحث علمي با رويكرد منصفانه داشت. اذعان مي كنم در اين نگارش ايرادات و نقايصي در نوع ساختار و مباني ارائه شده و نقد آن وجود دارد كه با راهنمايي استادان گرانقدرم، اين پژوهش را منقح و تصحيح خواهم نمود. و از خداي منان استمداد مي طلبم كه با جود و كرمش راي صائب را روزي ام نموده تا با رعايت اخلاق حرفه اي و نقد منصفانه، بر غناي اين اثر پژوهشي و ساير حوزه هاي مطالعاتي سيد مرتضي كه در آينده مترصد خواهم بود، افزوده و به پويندگان و پژوهشگران مسير معرفت كلام الهي تقديم نمايم.

1403/01/25

74864