4470پ

The relation of fideism to the divine sense of plantinga

دكتري تخصصي

فلسفه دين

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

1400

1402/10/23

بسيارخوب

176ص.

شكيبي ، زينب

علم الهدي ، سيد علي - پيكاني ، جلال

165-173

Planting, Religious epistemology, Divine sense, fideism

معرفت شناسي پلانتينگا داراي رويكرد برون گرايانه و اعتمادگرايانه است. او در سازو كار رسيدن به معرفت‌شناسي عام خود ابتدا از عملكرد قواي صحيح معرفتي و معرفت تضمين شده سخن مي‌گويد. پلانتينگا معتقد است زماني يك باور موجه ميشود كه از فرايندهاي قابل اعتماد بدست آمده باشد. او در همين راستا بحث كاركرد مناسب قوه معرفتي را مطرح مي‌كند و معتقد است فرايند معتبر و موثق فرآيندي است كه در آن قوه معرفتي مربوط به آن فرايند كاركرد مناسبي داشته باشد و كاركرد مناسب قوه معرفتي را نيز با چهار پارامتر مطرح مي‌كند: قواي معرفتي عملكرد صحيحي داشته باشند. قواي معرفتي در محيط مناسب خويش فعاليت كرده باشند. قوه معرفتي مطابق با برنامه‌هاي كه براي آن طرح ريزي شده است، عمل كنند. و همچنين قوه معرفتي متناسب با اهدافي كه براي آن در نظر گرفته شده فعاليت نموده باشد. اگر قوه معرفتي در فعاليت خويش اين سه نكته برايش از سوي فاعل شناسا رعايت شده باشد، واجد كاركرد صحيح خواهد شد و بدين ترتيب فرايند معرفتي حاصل از كاركرد اين قوه نيز موثق و قابل اعتماد خواهد بود و نتايج بدست آمده از آن معتبر تلقي خواهد شد. او سپس با اين مباني وارد معرفت‌شناسي ديني مي‌شود. پلانتينگا در معرفت‌شناسي ديني داراي رويكرد فضليت محوري است، فضيلت مندي باورهاي ناشي از حس الوهي، بخاطر پايه و يقيني بودن اين قوه است، استدلال براساس پايه بودن باورهاي ديني ما را به ايمان گرايي رهنمون مي‌كند. او از پايه بودن باورهاي حاصل از حس الوهي، معرفت طبيعي خداوند را نتيجه مي‌گيرد، اين شناخت، طبيعي، غيرعقلاني، موثق و تضمين شده است، علاوه براين پلانتينگا در تجربه ديني نيز، ايمان گرايانه عمل كرده است زيرا باورهاي ديني حاصل از تجربه ديني باورهايي پايه هستند، بنابراين اعتقاد به خداوند هم به نحو پايه و بدون استدلال پذيرفته مي‌شود. پلانتينگا با آنكه در ظاهر به ايمان گرايي اعتراف نمي‌كند و چنين ادعايي را قبول ندارد، اما ايمان گرا بودن وي از لوازم پذيرفتن نظرياتش است و بدون قائل شدن به ايمان گرايي، مي‌توان گفت دستگاه و ساختار معرفت‌شناسي ديني او بدرستي طرح‌ريزي نشده است.

1403/01/25

74861