25194پ

Historical interpretation of a case study of surah A`la, Lail and Duhaa

دكتري تخصصي

علوم قرآن و حديث

دانشگاه پيام نورمركز تهران جنوب

1396-1397

1402/06/07

عالي

151ص

امين ناجي، محمد هادي

نكونام، جعفر

140-149ص

historical interpretation, order of descent, Surah Al-A`la, Surah Lail, Surah Duhaa

تهران جنوب

موضوع تحقيق حاضر؛ تفسير تاريخي قرآن( مطالعه موردي سور اعلي، ليل و ضحي) مي‌باشد. مراد از تفسير تاريخي در نوشتار حاضر آن است كه مفسر تمام توجه خود را معطوف كند به فهم قرآن با توجه به قرائن مقالي اعم از سياق و آيات متحد الموضوع و قرائن مقامي كه همان مكان و زمان نزول و مخاطب آيه است و پس از آن، ريشه هاي تاريخي مضامين آيات را بكاود و سرانجام بررسي كند كه مفسران در گذر تاريخ چگونه آيات قرآن را تفسير كرده اند؛ در اين تحقيق براي تعميق مباحث، سه لايه توصيف، تبيين و نقد صورت مي پذيرد. سبب انتخاب اين سه سوره از آن جهت است كه از يكسو مضامين نزديك به هم دارند و از سوي ديگر، اين سه سوره از جمله سوري هستند كه بر اثر عواملي همچون اعتماد به روايات اسباب النزول ذيل آيات و سور، بي‌توجهي به ظاهر و سياق آيات و سور قرآن و نيز آيات مشابه و متحد الموضوعش و بستر تاريخي قرآن تفسير ناصوابي از آنها به دست داده شده است.روش اين تحقيق پديدارشناسانه است و در مقام كشف حقايق تفسيري سه سوره مورد نظر در گذر تاريخ مي باشد.نتيجه بررسي ها نشان مي دهد با توجه به اينكه پيامبر(ص) بر دين اجداد خويش بوده؛ زكات در شريعت حضرت(ص) در سالهاي نخستين رسالت ايشان امضاء شده بود و خداوند در نخستين سور مكي مردم را به اداي زكات دستور داده است و در دوره مدني اصلاحي در موارد مصرف زكات رخ داده است نه اينكه اصل آن تشريع شده باشد. بنابراين مراد از« قد افلح من تزكي و ذكر اسم ربّه فصلي» در سوره اعلي مطلق نماز و زكات است و پيامبر(ص) بر اساس سوره ليلاولين كسي است كه خداوند او را به خاطر اعطاء مال به نيازمندان در قرآن ستوده است. همچنين مراد از «توديع و قلي رب»(بدرود گفتن و خشم گرفتن خدا) در سوره ضحي عبارت از فقر و شرايط سخت مالي بوده است كه در زمان نزول سوره ضحي بر زندگي حضرت محمد(ص) عارض شده بود و ثروتمندان قريش اين فقر را نشانه بدرود گفتن خدا و خشم گرفتن او از آن حضرت تلقي كرده بودند كه در اين سوره اين تلقي مردود شمرده شده و او را مشمول همان الطاف و عطايايي معرفي كرده كه در گذشته از آنها برخوردار شده است.

1403/01/14

74818