پ.ع.ق.ح 53

Comparative study of moral conscience from the point of view of Islamic philosophers (Allameh Tabatabai and Ayatollah Javadi Amoli) with Kant's point of view.

كارشناسي ارشد

علوم قرآن و حديث

دانشگاه پيام نور مركز فسا

1402-1403

1402/06/26

عالي

ك، 230ص.

نيازكار، فاطمه

رنجبر، محمدرضا

ص 227-221.

ethics , moral conscience , practical reason , Kant , Ayatollah Javadi Amoli , Allameh Tabatabai

دانشگاه پيام نور مركز فسا

اين پژوهش با موضوع «بررسي تطبيقي وجدان اخلاقي از ديدگاه فلاسفه اسلامي (علامه طباطبايي و آيت الله جوادي آملي) با ديدگاه كانت» به روش كتابخانه‌اي و با شيوه توصيفي- تحليلي و تطبيقي-تحليلي صورت گرفته است. در اين تحقيق، مباني و اصول ديدگاه فلاسفه اسلامي( آيت الله جوادي املي و علامه طباطبايي ) و كانت مورد بررسي قرار گرفته و سپس به تطبيق اين ديدگاه ها با يكديگر پرداخته شده و نقاط اشتراك و اختلاف آنها مورد بررسي قرار گرفته است. در بررسي ديدگاه فلاسفه اسلامي، ديدگاه هر دو فيلسوف در خصوص تعريف وجدان اخلاقي و عوامل تضعيف و تقويت وجدان اخلاقي و كاركردهاي آن و مسائل مرتبط با آن، بيان و سپس با يكديگر تطبيق داده شده است. در فصل چهارم كه به تطبيق ديدگاه فلاسفه اسلامي با كانت پرداخته شده، نتايج حاصله نشان داد كه فلاسفه اسلامي در موارد بسياري به خصوص مسائل اساسي و اعتقادي در ارتباط با موضوع ياد شده، با يكديگر اشتراك داشته و تفاوت هايي نيز با هم دارند؛ اما ديدگاه فلاسفه اسلامي مذكور در عين داشتن شباهت هاي قابل ملاحظه با نظرات كانت، تفاوت هايي هم در مورد عقل گرايي و اخلاق گرايي و مسائل اعتقادي با ديدگاه وي دارد، بدين صورت كه كانت بيشتر بر عقل گرايي و اخلاق گرايي تأكيد داشته و تقويت وجدان اخلاقي را در تبعيت از قانون كلي و عمومي عقلي و اهميت دادن به انسانيتِ انسان و ارزش دروني قلمداد كرده و دين دار حقيقي را كسي مي داند كه از قانون فراگير اخلاقي كه عقل و ارزش دروني يا همان قانون اخلاقي دروني انسان، آن را تعيين مي كند، پيروي نمايد؛ در حالي كه فلاسفه اسلامي تقويت وجدان اخلاقي را در رأس پيروي از عقل و احساس اخلاقي دروني، در تبعيت از دستورات خداوند كه از طريق پيامبران الهي به بشر ابلاغ شده مي دانند. نقطه اشتراك كانت با فلاسفه اسلامي اين است كه كانت همانند فلاسفه اسلامي، دستورات وجدان اخلاقي را از سوي خداوند مي داند. از اختلافات ديگر فلاسفه اسلامي با كانت اين است كه فلاسفه اسلامي خداوند را موجودي خارج از ذهن و قابل اثبات توسط عقل و رهنمودهاي پيامبران معرفي مي كنند؛ اما كانت خدا را موجودي ساخته ذهن و قابل اثبات توسط وجدان اخلاقي و تنها حاضر در باطن انسان مي داند.

1402/11/7

رفيع

74655