2008

Rearrangement of organizational model of rural production cooperatives in Iran

دكتري تخصصي

جغرافيا و برنامه ريزي روستايي

مركز تحصيلات تكميلي دانشگاه پيام نور

1401

1401/06/29

دكتر قدير فيروزنيا

دكتر بهروز قرني آراني

Rearrangement, cooperation, rural production cooperatives, model

تحقيق حاضر، با هدف باز¬آرايي الگوي سازماني شركت‌هاي تعاوني توليد روستايي انجام شد. جامعه آماري اين مطالعه مشتمل بر روساي هيات¬ مديره، مديران ¬عامل ¬و اعضاي ¬تعاوني، كارشناسان بخش ¬دولتي و روستاييان (غيرعضو) در شش منطقه شامل استان‌هاي خراسان¬رضوي، سيستان و بلوچستان، مازندران، قزوين، اصفهان، فارس، خوزستان، آذربايجان¬شرقي و كردستان به تعداد 23200 نفر بود.در بخش كيفي مصاحبه با 17 نفر از كارشناسان ستادي و استاني و 25 نفر از روساي هيات ¬مديره و مديران¬ عامل با بهره¬گيري از روش نمونه¬گيري هدفمند و تا حد رسيدن به اشباع تئوريك انجام شد.در بخش كمي با استفاده از فرمول كوكران و روش نمونه¬گيري طبقه¬بندي خوشه¬اي 189 نفر عضو¬تعاوني، 192 نفر روستاييان غيرعضو، 67 نفر رييس هيات¬مديره و 67 نفر مديرعامل مورد مطالعه قرار گرفتند.ابزار گردآوري دادهها، مصاحبه و پرسشنامه محقق ساخته بوده و مبناي طراحي آن بررسي منابع داخلي و خارجي، هدف¬ها و پرسش‌هاي تحقيق و مبتني بر تئوري بنياني مي‌باشد كه پايايي آن با استفاده از محاسبه ضريب آلفاي¬كرونباخ انجام شد و روايي آن در بخش كيفي با استفاده از مثلث¬سازي و كنترل و در بخش كمي نيز با بهرهگيري از نظرهاي متخصصان دانشگاهي و همچنين به استناد شاخص روايي سازه (68/0-5/0AVE= ) در سطح مطلوب برآورد گرديد. نتايج حاصل از بخش كيفي مشخص نمود كه نقاط قوت تعاوني ها چهار طبقه گسترده شامل تخصصي، روابط انساني، اقتصادي و شايسته محوري و 13 كد محوري اجرايي، اجتماعي، مالي، آموزشي، بازاريابي، برنامه‌ريزي، توليدي، زيرساختي، فني، قانوني، كارآفريني، مشاركتي و نظارتي، مي باشند، همچنين نقاط ضعف تعاوني ها شش طبقه گسترده شامل بسترسازي، كارآيي، قانونمندي، اقتصادي، مشاركت¬پذيري و توانمندي و12 كد محوري شامل اجرايي، ارتباطي، آموزشي، برنامه‌ريزي، تخصصي، حمايتي، زيرساختي، قانوني، مالي، مديريتي، مشاركتي و منابع انساني مي باشند، در ادامه عوامل موثر بر بازآرايي الگوي موجود شركت‌هاي تعاوني¬ توليد روستايي از ديدگاه كارشناسان شامل پنج طبقه گسترده شامل جذب همكاري فعال اعضاء، خوداتكايي، مقبوليت قانوني، توانمندي، حمايت و ساماندهي تعاوني‌ها و 11 زيرطبقه به عنوان مولفه‌هاي اصلي شناسايي شدند كه عبارتند از اجتماعي، اجرايي، اقتصادي، اكولوژيكي، قانوني، مشاركتي، آموزشي، برنامه ريزي، حمايتي، زيرساختي و مديريتي مي باشند. ضمنا آزمون فرضيات از طريق ضريب همبستگي پيرسون، تحليل رگرسيون گام به گام و آزمون مقايسه t هميسته نشان داد كه اين تعاني¬ها از نظر حمايت و پشتيباني دولتي، ساختار سازماني، كارآيي و اثربخشي، توانمندي لازم، در حد كمتر از متوسط و از نظر عدالت و برابري، خوداتكايي و مشاركت در حد متوسط مي¬باشند.بنابراين وضعيت موجود تعاوني توليد روستايي با اهداف شكل¬گيري آن¬ها فاصله دارد و نيازمند بازآرايي مي¬باشد. براساس يافته‌هاي تحقيق به ترتيب عوامل پاسخگويي(با ميانگين 4.20)، مسئوليت¬پذيري(با ميانگين 4.19)، شفافيت و صداقت(با ميانگين 4.18)، مشاركت(با ميانگين 4.14)، اعتماد(با ميانگين 4.14)، قانون محوري(با ميانگين 4.08)، ساختار سازماني(با ميانگين 4.07)، حمايت و پشتيباني(با ميانگين 4.05)، كارآيي و اثربخشي(با ميانگين 4.03)، توانمندي(با ميانگين 4.03) و عدالت و برابري(با ميانگين4) بيشترين نقش را در الگوي مطلوب سازماني شركت‌هاي تعاوني توليد روستايي ايفا مي‌كنند.

1402/12/02

ابراهيمي

74641