بررسي تطبيقي انواع كاشي‌كاري، گچ‌بري و آجركاري متعلق به دوره‌هاي سلجوقي، صفوي و قاجار در مسجد جامع قزوين

كارشناسي ارشد

پژوهش هنر

تهران شرق

1402

تاريخ ثبت در تهران شرق شنبه 1402/11/28

صحافي شده ندارد

مقبلي

دانشگاه پيام نور مركز تهران شرق

مسجد جامع قزوين تنها مسجد جامع ايران است كه در اعصاري بيش از هزار سال در حال تغيير و تحول بوده و از اين رو گنجينه‌اي از خلاقيت‌ها و ظرافت‌هاي هنري مي‌باشد. بررسي تغييرات تزيينات كاشي‌كاري، گچ‌بري و آجركاري اين مسجد در طي اين قرون، در آشكارسازي اهميت و وضعيت هر كدام از انواع اين هنرها در طي تاريخ كشور، در خور توجه است. در اين پژوهش تزيينات كاشي‌كاري، گچ‌بري و آجركاري مربوط به سه دوره سلجوقي، صفوي و قاجار بررسي گرديدند. اطلاعات به صورت ميداني و بررسي منابع كتابخانه‌اي گردآوري شد. سپس با استفاده از روش تاريخي، تحليلي و توصيفي مورد بررسي قرار گرفت. يافته‌هاي حاصل از اين پژوهش نشان مي‌دهد كه بيشترين نوع تزيينات در دو دوره صفوي و قاجار از نوع كاشي‌كاري و در سلجوقي گچ‌بري است. در بين انواع كاشي‌كاري اين دوره‌ها كاشي هفت‌رنگ بيشتر استفاده شده است و نقش غالب در هر دو دوره صفوي و قاجار نقوش اسليمي و ختايي بوده است. در بخش‌هاي مربوط به قاجار نقوش واقع‌گرا نيز وارد شده‌اند. در گچ‌بري با شكوه‌ترين تزيينات مربوط به دوره سلجوقي است. در آجركاري در هر سه دوره آثاري اجرا شده است كه از لحاظ تزييناتِ آجر تراش، دوره قاجار و از لحاظ آجركاريِ تلفيق شده با گچ‌بري، دوره صفوي بر ساير دوره‌ها برتري دارند. در پژوهش حاضر به اين نتيجه رسيده شد كه در بيشتر قسمت‌هاي اين مسجد به منظور حفظ يكپارچگي بنا تزيينات مطابق با دوره‌هاي قبلي ادامه يافته است و در بخش‌هايي نوآوري‌هايي نيز مشاهده مي‌شود.

74613