4447پ

A Study of Persian medical texts in the Ottoman empire (1451-1512AH)

دكتري تخصصي

تاريخ ايران بعد از اسلام

دانشگاه پيام نور مركز تحصيلات تكميلي تهران

1401

1401/08/15

عالي

280ص.

خسروبيگي ، هوشنگ - نوروزي ، جمشيد

عربخاني ، رسول

203-220

Migration, Ottoman Medical texts, Iranian and Ottoman history of medicine

فرهنگ ايراني در آسياي صغير قدمتي ديرينه دارد. آغاز نفوذ واقعي فرهنگ ايراني را در سرزمين روم از سال463 ق برشمرده‌اند. برخي از اطباي ايراني دوره تيموري و صفويه (855-918 ق) كه به ديار عثماني مهاجرت كرده بودند مكتب پزشكي آن سرزمين‌ را با فرهنگ فارسي بارور كردند. اطباي مهاجر علاوه بر درمان به تدريس، تعليم و تاليف طبي نيز مي‌پرداختند. تاليفات آنها را مي‌توان به سه دسته آثار منثور پزشكي، آثار منظوم پزشكي و آثار ترجمه شده تقسيم كرد. اين پژوهش بر اساس بررسي هفت اثر كه در بازه زماني 855 تا 918 ق در قلمرو عثماني تدوين شده‌اند، سامان يافته است. اين آثار عبارتند از: زبدة قوانين العلاج، وجع المفاصل، فوائد السلطانيه في القواعد الطبيه، مرات الصحة، گلشن زيبا و ترجمه فارسي تقويم الابدان في تدبير الانسان و ترجمه تشريح قانون. در اين پژوهش، ساختار اين آثار با روش تحليل محتوا بررسي شد و با استفاده از مطالعه تطبيقي اين آثار با منابع طبي دوره اسلامي پيش از قرن 9 ق مقايسه و مقابله گرديدند. يافته‌هاي پژوهش حاكي از آن است كه علم پزشكي و تجربيات پزشكان ايراني از طريق تاليف كتابهاي طبي به قلمرو عثماني انتقال يافت. مطالعه تطبيفي اين پژوهش نشان داد كتاب‌هاي قانون‌في‌الطب، فرخ نامه و تشريح الابدان منصوري تاثير قابل توجهي در تاليف آثار طبي فارسي قلمرو عثماني(855-918 ق) داشته‌اند. اين پژوهش چگونگي، ميزان و جزئيات تاثير پزشكي ايراني را بر پزشكي عثماني متكي بر منابع مشخص شده، نشان مي‌دهد.

1402/11/21

74570