مطالعه تطبيقي حيوانات در نقش شكارگاه در فرش و نگارگري شاهنامه شاه طهماسب دوره صفويه

كارشناسي ارشد

پژوهش هنر

تهران شرق

1400

تاريخ ثبت در تهران شرق سه شنبه 1402/8/23

صجافي شده ندارد

طوسيان

ض

دانشگاه پيام نور مركز تهران شرق

به دليل نزديكي فضاهاي موجود در آثار نگارگري و طراحي فرش در دوران صفوي، بسياري بر اين باورند برخي از اين طرح ها اثر نگارگران مطرح اين دوره مي باشد. اين شباهت در فرش هاي طرح شكارگاه بسيار نمايان تر و مشهود تر است و شايد تنها مقتضيات ناشي از محدوديت هاي فني فرش است كه موجب بروز اختلاف در طراحي هاي اين دو هنر شده است. بررسي تطبيقي بين اين نقوش تا حدود زيادي شباهت ها و خاستگاه هاي مشترك اين نقوش را نمايان ساخته و هويت طراحان اين فرش ها را كه نسبت به نگارگران ناشناس تر مانده اند، آشكار مي سازد. فرش هاي شكارگاه قرن دهم ايران جزء نوادر صنعت فرش بافي در ميان نمونه هاي به جاي مانده از دوران شكوه اين هنر در دوران حكومت سلسله صفويه در ايران است. در اين دوره، طراحان فرش به تاثير نقش شكار در نگارگري‌هاي عصر خود به طراحي فرش‌هايي با مضمون شكار پرداختند. يكي از اين نمونه فرش‌ها « فرش شكارگاهي وين» اثر سلطان محمد است. با بررسي مباني حيوانات در نقش شكارگاهي در طرح و نقش فرش وين، اين سوال مطرح است كه تا چه اندازه ممكن است مباني حيوانات در نقش شكارگاهي طرح‌ها در فرش مذكور متاثر از نگارة «شاهنامه شاه طهماسب» بوده باشد؟ اصول طراحي نقش مايه‌ها در فرش، مستلزم تسلط و شناخت پيرامون طرح و رنگ در آثار نگارگري است. در اين پژوهش با هدف بررسي شواهد و اثبات حيوانات در نقش شكارگاه هر دو اثر، اين دو را لحاظ طرح ها و نقش حيوانات شكارگاهي مورد مطالعه تطبيقي قرار خواهد گرفت. ضرورت انجام اين تحقيق، استخراج استانداردي مدون در جهت بهبودي هر چه بيشتر وضع موجود در مورد طرح فرش و نگارگري است. مطالعه هر دو نمونه به صورت موردي و تجزيه و تحليل اطلاعات نيز براساس روش استقرايي خواهد بود.چهار نمونه فرش مورد نظر همگي در موزه هاي خارج از كشور نگهداري مي شود بررسي طرح، نقش و كيفيت آنان تنها از روي عكس ها و مدارك مستند امكانپذير شد. شاهنامه طهماسبي نيز به عنوان برجسته ترين نمونه نگارگري اين دوره مورد بررسي قرار گرفت. نقوش مشترك يافت شده در قالي ها و نگاره ها تا حدود زياد بر حدسيات ما صحه مي گذارد و نقش كارگاه هاي سلطنتي كه اين آثار در آنجا توليد شده است، براي ما نمايان تر مي شود.

73950