تاثير جريان روشنفكري دوره ناصري بر نقاشي قاجار (با محوريت آثار استاد صنيع الملك) استاد راهنما:

كارشناسي ارشد

پژوهش هنر

تهران شرق

1392

تاريخ ثبت در تهران شرق چهارشنبه 1402/8/17

صحافي شده ندارد

ابوالقاسم دادور

دانشگاه پيام نور مركز تهران شرق

دوره قاجار در تاريخ ايران زمين دوره بخصوصي است. بويژه دوران سلطنت 50 ساله(1264-1313 ه.ق) ناصرالدين شاه با اتفاقات و تغيير و تحولات زيادي در اين مرز و بوم همراه است. مي‌توان گفت در اين دوره ايران براي اولين بار به صورت جدي با غرب مواجه مي‌شود و تحولات زيادي در راستاي مدرن شدن شيوه حكومتي كشور رخ مي‌دهد. تا حديكه بسياري از تاريخ نويسان تاريخ شروع جنبش مشروطه را به دوران ناصري نسبت مي‌دهند. به موازات اين تحولات، نگارگري ايران نيز در اين دوره تغييرات جدي به خود مي‌پذيرد. هنرمند غرب‌ديده‌اي چون ابوالحسن غفاري (صنيع ‌الملك) چاپ سنگي، گراور و باسمه‌هاي زيادي را از غرب با خود به ايران مي‌آورد و اولين روزنامه‌ مصوّر ايراني تحت عنوان "دولت عليّه ايران" زير نظر او منتشر مي‌شود. عناصر تصويري غربي از جمله شخصيت‌پردازي، صورت نگاري بدست اين هنرمند وارد نگارگري ايراني مي‌شود. همزماني اين اتفاقات و تغيير و تحولات ما را بر آن داشت تا به رابطه‌ي بين جريان روشنفكري و نگارگري دوره قاجاري(با محوريت صنيع‌الملك) بپردازيم. و اينكه بصورت كاملاً نظري دريابيم كه هنر در بستر اجتماع و فرهنگ خلق شده و از آن تاثير مي‌پذيرد. با چنين رويكردي دو منبع تحقيق را انتخاب كرديم: از طرفي منابعي درمورد تاريخ روشنفكري و از طرفي ديگر منابعي راجع به زيبايي‌شناسي هنر نگارگري دوره‌ي قاجار را مطالعه كرديم. و از مطالب گرد‌هم آمده به رابطه‌ي اين دو جريان پرداخته و آنها را در پيوندي تنگاتنگ با هم ديگر يافته‌ايم. تا حدي كه مثلاً اومانيسم دوره مدرنيته غربي كه با تاخير بدست روشنفكران وارد ايران مي‌شود به طرز آشكاري در شخصيت‌پردازي و صورت نگاريِ نگارگري‌هاي آن دوره ديده مي‌شود.

73903