مطالعه ساختاري نشانه در تابلوي «خيانت تصاوير» اثر رنه‌مگريت، از دريچه مفهوم واسازي (ديكانستراكشن) در آراء ژاك دريدا

كارشناسي ارشد

پژوهش هنر

تهران شرق

1401

تاريخ ثبت در تهران شرق سه شنبه 1402/6/21

صحافي شده ندارد

اخشابي

دانشگاه پيام نور مركز تهران شرق

مضمون و مايه تابلوي نقاشي «خيانت تصاوير» كه در سال 1929 توسط رنه مگريت خلق شده است، در حقيقت تداعي‌گرِ مفهوم نظريه «واسازي» از ژاك دريدا است؛ سال‌ها قبل از اينكه شخصي به نام او در سال 1966 در مقاله‌اي جنجال‌برانگيز با عنوان «ساختار، نشانه و بازي در گفتمان علوم‌انساني» جريان نويي را در عرصه نقد پديد آورد و پساساختارگرائي را بنيان‌گذاري و اصطلاحات «واسازي» و «تفاوت و تأخير» را در سال 1967 وارد دنياي نقد ادبي كند. ارزش اين تابلوي نقاشي براي اين پژوهش آنجاست كه شايد بتوان به‌عنوان نمونه‌اي از نوعي پيش‌درآمد بر نظريه واسازي در نقاشي به آن نگريست. هدف از پژوهش حاضر مطالعه ساختاري نشانه در تابلوي «خيانت تصاوير» اثر رنه‌مگريت، از دريچه مفهوم واسازي (Deconstruction) در آراء ژاك دريدا مي‌باشد. پژوهش حاضر بر مبناي هدف و از گروه تحقيقات بنيادي و از دسته تحقيقات بنياديِ نظري است. از روش كتابخانه‌اي در گردآوري اطلاعات، استفاده شده است. در اين تحقيق ضمن معرفي و تبيين نظريه واسازي و همچنين انطباق آن با تابلوي «خيانت تصاوير» اثر رنه مگريت، نتايج ذيل نيز استنتاج شده است: تابلوي «خيانت تصاوير» اثر رنه‌مگريت، اولين و شاخص‌ترين تلاش براي پشت‌پازدن به‌نظام سنتي و عرفيِ نشانه‌شناسي در هنر نقاشي، قلمداد مي‌شود. ازآنجائي‌كه تمام مؤلفه‌هاي واسازي در تابلوي «خيانت تصاوير» به چشم مي‌آيد، به‌نظر‌مي‌رسد كه دريدا در جهت تدوين و ارائه نظريه واسازي از آن الهام گرفته است. رابطه سه‌گانه‌ي كلمه، شيء و تصوير در واسازي، از يك رابطه متوازن افلاطوني خارج شده و با جولان ذهني تأويل‌گر، به يك رابطه متزلزل دريدايي تبديل مي‌گردد. از منظر ديگري ميتوان دنياي واسازيِ دريدا را به دنياي نسبيّتِ انيشتين شبيه دانست. درست مانند اينكه «نشانه و معنا»ي موردنظر دريدا به‌مثابه «فضا و زمان» موردنظر انيشتين، در دو نظريه به‌كلّي متفاوت، خطوط ترسيميِ معيّني را دنبال كرده باشند.

73329