ارزيابي انتقادي دستاوردهاي ترجمه انگليسي واژگان اداري ايران در دوره مغول بر اساس ترجمه تاريخ جهانگشاي جويني اثر جان اندرو بويل

:A critical eva‎luation of the achievements of the English translation of Iranian administrative words in the Mughal period based on the translation of Jahangasha Jovini's history by John Andrew Boyle

كارشناسي ارشد

تاريخ ايران اسلامي

دانشگاه پيام نور مركز تهران جنوب

1399-1400

1401/10/13

عالي

107ص

فرخي، يزدان

خسروبيگي، هوشنگ

104-105ص

Divani terms/Darbari terms/Jahangasha Javini's history/Translated by John Andrew Boyle

تهران جنوب

تاريخ جهانگشاي جويني كتابي درباره ي تاريخ خوارزمشاهيان، اسماعيليان تا سال 655 و هم چنين دوران هجوم و حمله ي مغولان است كه از منابع مهم اين دوره است كه نويسنده ي آن به دليل اينكه صاحب منصب بوده ، شاهد بسياري از وقايع آن دوران بوده و بسياري از حوادث آن زمان را از خاندان خويش كه از صاحب منصبان خوارزمشاهيان و مغولان بوده اند، شنيده و در كتاب ذكر كرده است . از سوي ديگر تاريخ جهانگشاي را شايد بتوان نخستين و يا كهن ترين منبع واژگان و اصطلاحات مغولي دخيل در زبان فارسي دانست .پس از جويني نيز ورود واژگان مغولي و تركي جديد به زبان فارسي ادامه يافت و رشيد الدين فضل الله در كتاب جامع التواريخ ، از بسياري از آن واژگان بهره برد. بسياري از شرق شناسان و مغول شناسان اين كتاب را مورد استناد پژوهش‌هاي خود قرار داده‌اند و نياز به ترجمه‌ي اين اثر مهم به زبان انگليسي ، به دليل اهميت بالاي اين كتاب و محتواي متني آن بوده است . با توجه به اهميت جايگاهي كه تاريخ جهانگشاي در ميان منابع دارد، سال ها پيش جان اندرو بويل ، زمينه را براي ترجمه اين اثر به زبان انگليسي فراهم كرد و اين ترجمه به واسطه و نقش مهمي كه در بازنمايي و نگرش مورخان و پژوهشگران انگليسي زبان و غير ايراني داشته، حائز اهميت است. بخش مهمي از اين ترجمه به دليل اينكه اصطلاحات و تعابير و مناصب ديواني و اداري فراواني در تاريخ جهان گشاي بوده است، وظيفه‌ي مهمي بر دوش مترجم متن انگليسي گذاشته و جان اندروبويل به كار ترجمه كردن آن اصطلاحات روي آورده، زيرا مي‌توانست گره گشاي پژوهشگراني باشد كه به دنبال اين موضوع بودند تا متوجه بشوند كه اين تعابير و واژگان كه در متن اصلي تاريخ جهانگشاي هست، در زبان انگليسي به چه معنا است و چه جايگزيني دارد؟ پژوهش حاضر با توجه به پيش گفته هاي قبلي، به دنبال پاسخ اين پرسش است كه ترجمه اصطلاحات ديواني و مناصب اداري در ترجمه جان اندروبويل تا چه اندازه با معاني مستتر و اصلي نويسنده در زبان فارسي و متن كتابتاريخ جهانگشاي جويني مطابقت دارد . در واقع مي‌توان گفت بويل در كار ترجمه‌ي واژگان اداري و ديواني كتاب تاريخ جهانگشاي بيشتر به دنبال برابرنهادهاي موجود در تشكيلات اداري و ديواني انگلستان بوده و در بسياري از موارد هم واژگان و تعابير را به صورت نويسه گرداني بيان كرده يا با عبارتي كوتاه و توضيحي مختصر در پاورقي به معرفي اصطلاح پرداخته است . اين اثر با شيوه توصيفي- تطبيقي انجام شده است و نشان مي‌دهد كه گذشته از كليت اثر ترجمه توسط جان اندرو بويل كه داراي ارزش و اهميت زيادي است ، اما داراي كم و كاستي هايي نيز هست به ويژه در برخي از مناصب اداري و اصطلاحات ديواني و اصطلاحاتي كه مربوط به ماليات ها است

1402/06/08

73235