24911پ

The relationship between Ethical knowledge, Faith and Practice in Nahj al-Balaghah

كارشناسي ارشد

فلسفه و اخلاق

دانشگاه پيام نور مركز تهران جنوب

1386-1387

1390/09/23

عالي

115ص

عليپور، فاطمه

حاجيها، عباس

109-113ص

Ethical knowledge, Theoretical reason, Practical reason, Faith, Passion, practice.

تهران جنوب

از نظرگاه امير(عليه السلام)، اخلاق، علت سعادت دنيا وآخرت است. مراحل آن، شامل، كسب معرفت وپس از آن، عمل است كه با شناخت وعلم به مفاد آن آغاز، و با عمل در رفتار انسان بروز و ظهور مي‌يابد. به اين ترتيب، ارتباط ايمان و اثر آن در آن فرآيند، موضوع اين پايان نامه را، يعني رابطه معرفت اخلاقي، ايمان وعمل، در نهج البلاغه، تشكيل داده است. عقل در حوزه معرفت، به شناخت اخلاق، در كليات آن به نحو پيشين ودر جزييات وفروعاتش، به نحو پسين و با اعتبار مرجعيت علم مي‌يابد، و امام علي (عليه السلام)، وحي، قول و رفتار خود ايشان و نبي اكرم(عليهم‌السلام)، را در شناخت گزاره هاي دستوري اخلاق، معرفت بخش، و عقل را منشأ معرفت و عمل، مي‌دانند. از نگاه ايشان، ايمان به گزاره‌هاي دستوري آن مطلوب بالذات نيست، بلكه هدف اصيل، رسيدن به قرب الي الله، به عنوان «هدف» در اخلاق است وبراي وصول به آن مقام، «علم»، «ايمان» و «عمل»-كه «اخلاق» محدود‌كننده عبارت فوق به صورت «علم اخلاق»، «ايمان» و «عمل اخلاقي» در اين جا ست- جملگي در زمره منازل و مراحل، و «اهداف واسطه‌اي»، در طول آن هدف‌اند. صرف شناخت احكام خوب و بد اخلاق، نمي‌تواند علت تامّه انجام يا ترك آنها باشد، لذا «ايمان» در تمام مراحل كسب معرفت در حوزه اخلاق لازم است و اخلاق چه در تعيين مصداق هدف نهايي و ملاك ارزش‌گذاري، و چه در مقام تشخيص و تعيين افعال ارزشمند، ضد ارزش و بي‌تفاوت، نيازمند دين، و ايمان به گزاره‌هاي آن است. اما عقل، كه در بعض سخنان حضرت، هر دو شأن نظري و عملي آن قابل استنباط است، به عنوان حلقه‌ي ارتباطي شناخت، ايمان و عمل (در اخلاق)، سرچشمه‌ي منحصر به فرد تمامي كمالات نظري و عملي، سرآغاز علم و سرمنشأ فضايل اخلاقي به عنوان عمل صالح است. فلذا فاسد‌كننده‌هاي عقل، آن را در طي اين مسير، از راه هدايت وسلوك و كمال خود منحرف مي‌كنند. راه رهايي عقل، تقوا و تزكيه‌ي نفس است، كه به عنوان دافع و رافع سلوك عقلاني، موجب بصيرت آن در قلمرو نظر وعمل، و در نتيجه، شكوفايي اخلاق در آدمي مي‌شود.

1401/12/21

71416