24897پ

The nature of the right and ruling and the explanation of its examples in family law

دكتري تخصّصي

فقه و مباني حقوق اسلامي

دانشگاه پيام نورمركز تهران جنوب

1391-1392

1398/11/16

خوب

294ص

نقيبي ، سيد ابوالقاسم : صدري، سيد محمد

باقري، احمد

271-294ص

Right - ruling - effects of right and ruling - suspicious examples of right in family law

تهران جنوب

ماهيت و جوهره دو مفهوم حق و حكم پيوسته بين فقيهان و حقوق دانان اسلامي و غربي مورد بحث بوده است و هر يك از صاحب نظران به فراخور زاويه نگاهي كه به اين دو مفهوم داشته اند به تعاريفي پرداخته اند. آنچه مسلم است اين دو مفهوم نيز از تشتت در تعريف و تبيين به دور نمانده و تا كنون توافق و اجماعي در خصوص اين مفاهيم به ويژه در مورد مفهوم حق حاصل نشده است. تعريف حق به سلطنت و ملكيت و مراتب مختلفي از آنها، اعتبار، امتياز، اختصاص، مصلحت و... شاهدي بر اين سخن است كه گزارش كامي از اين تعاريف به همراه نقاط ضعف و قوت آنها در فصل دوم ارائه و مورد بحث و بررسي قرار گرفت. اين دشواري در ارائه تعريف به موارد متعددي از جمله بحث از حقوق در علوم مختلف، فقدان ضابطه مندي روشن و قاعده بردار نبودن مصاديق حق و حكم برمي گردد. اين اختلافات در دايره مفهومي حق، در شرايطي است كه امروزه احكام و آثار حق موضوع بسياري از محافل فقهي و حقوقي است. شايد با كشف و ارائه ويژگيها و خصوصيات مشترك در همه حقوق بتوان آن خصوصيات را از مقومات ماهيت حق به شمار آورده و به تعريفي فراگيرتر از حق نائل شد. پس از وصول به تعريفي منتخب، شناسايي آثار مترتب بر حق و حكم مهم است كه خود از جوانب گوناگون در فصلي مجزا مورد بررسي و اسقاط پذيري حق به عنوان مهم ترين ويژگي حق مورد تاكيد قرار گرفته و به اشكالات ناظر بر اين موارد اشاره و پاسخ لازم داده شده است. آثار و ويژگي هاي حكم نيز عموماً مورد قبول و پذيرش دانشمندان بوده و اختلافات جزيي در برخي موارد آن وجود دارد. از ديگر سو محققان بسياري تلاش كرده اند تا با طرح معيارهاي مناسب و بررسي اشتراكات و افتراقات بين اين دو مفهوم و ساير مفاهيم مشابه، امكان تمييز و تشخيص حق را از حكم، فراهم آورند و كليدهايي براي شناسايي حق و حكم ارائه دهند كه مجموع ديدگاه ها مورد بررسي قرار گرفته است. در گام بعدي ارائه‌ و نيز بررسي موارد مشتبه حق و حكم در حوزه‌ حقوق خانواده جنبه‌ كاربردي تحقيق را نمايان تر ساخته است، چرا كه در خصوص برخي مصاديق اختلاف نظر جدي وجود دارد و همين اختلاف بر رويه هاي قضايي موثر است. لذا احصاء مصاديق مشتبه و تبيين روشني از برخي مصاديق در فصل پاياني مورد توجه قرار گرفته است. اين پژوهش در چهار فصل به شيوه متن محور و با مراجعه به كتابخانه و استفاده از منابع فقهي و حقوقي به توصيف و تحليل موضوع پرداخته و سامان يافته است.

1401/12/15

71366