ارزيابي عوامل مؤثر بر انواع درآمدهاي مالياتي با لحاظ شرايط اقتصاد نفتي ايران(با رويكرد DMA وTVP- FAVAR)

eva‎luation of factors affecting tax reveneues regarding the conditions of oil- dependent economy of Iran: DMA & TVP- FAVAR approach

دكتري تخصصي (Ph.D)

علوم اقتصادي - عمومي و پولي

دانشگاه پيام نور مركزتحصيلات تكميلي تهران

1399

1399/06/16

عالي

182ص.

موسوي جهرمي ، يگانه

مهرآرا ، محسن

151-166

Direct Taxes, Indirect Taxes, Oil Revenues, Time-Varying-Parameter Model (TVP), Dynamic Model Averaging (DMA) and Factor Augmented Vector Autoregression (FAVAR)

در اين مطالعه، نحوه تاثيرگذاري مهمترين متغيرهاي موثر بر انواع ماليات‌ها با تكنيك TVP- DMA و تاثير شوك‌هاي ناشي از تغييرات آنها در طول سال‌هاي مدنظر با روش TVP- FAVAR مورد بررسي قرار گرفته است. مهمترين نتايج براساس خروجي روش‌‌هاي ياد شده در دو بخش ماليات‌هاي مستقيم و غيرمستقيم به ترتيب زير است: o متغيرهاي درجه باز بودن اقتصاد، رشد بودجه عمراني، تورم، متوسط نرخ مالياتي و رشد درآمدهاي حقيقي به ترتيب مهمترين متغيرهاي مؤثر بر رشد ماليات‌هاي مستقيم و متغيرهاي رشد درآمدهاي حقيقي، تورم، حجم اقتصاد زيرزميني و نرخ ارز نيز مهمترين متغيرهاي موثر بر تابع رشد ماليات‌هاي غيرمستقيم در اقتصاد ايران در سال‌هاي 1350 تا 1396 بوده است. اين متغيرها به ترتيب بيشترين توضيح دهنده تغييرات رشد ماليات‌هاي مستقيم و غيرمستقيم در اقتصاد ايران را بر عهده داشته‌اند. oدرجه باز بودن اقتصاد، رشد بودجه عمراني، متوسط نرخ ماليات و رشد درآمدهاي حقيقي در اغلب سال‌ها تاثير مثبت بر رشد ماليات‌هاي مستقيم داشته‌اند. تاثير تورم بر رشد ماليات‌هاي مستقيم در اقتصاد ايران در دوره زماني مورد بررسي، در حال تغيير بوده و اين تاثير در برخي سال‌ها مثبت و در دوره‌هاي زماني ديگر منفي بوده است. براساس نتايج مدل، اثر تورم بر رشد ماليات‌هاي مستقيم در اقتصاد ايران گاهي مثبت و در برخي از سال‌ها منفي است چراكه همزماني تورم با ساير تحولات اقتصادي (رشد، نرخ بيكاري و ...) و مالياتي (معافيت‌ها، تغيير نرخ‌ها و ...) تعيين كننده اصلي مسير تاثيرگذاري اين متغير بر رشد ماليات‌هاي مستقيم است. oاثر شوك درجه باز بودن اقتصاد بر رشد ماليات‌هاي مستقيم در دوره زماني مورد بررسي همواره مثبت است. اين اثر در برخي از دوره‌ها شديدتر و در برخي از دوره‌ها نيز ملايم‌تر بوده است. oشوك ناشي از رشد بودجه عمراني بر رشد ماليات‌هاي مستقيم تا حدودي شبيه به اثر شوك تورم بر اين متغير است، چراكه اين اثر در برخي از دوره‌ها مثبت و در برخي از دوره نيز منفي بوده است. oواكنش رشد ماليات‌هاي غيرمستقيم نسبت به شوك رشد درآمدهاي حقيقي به جز برخي سال‌ها مثبت بوده است. تاثير شوك ناشي از رشد بودجه عمراني نيز رشد ماليات‌هاي غيرمستقيم از همان دوره اول و به صورت خطي مثبت بوده و روند رو به رشدي را در دوره‌هاي بعد به دنبال داشته است. oاثر تورم بر رشد ماليات‌هاي غيرمستقيم تا سه دوره بعد از بروز شوك مثبت بوده است. اين اثر مثبت در دوره‌هاي بعد كاهش و در برخي مقاطع نيز منفي مي‌شود. oاثر شوك ناشي از رشد حجم اقتصاد زيرزميني بر رشد ماليات‌هاي غيرمستقيم بعد از دوره اول به صورت مثبت ظاهر مي‌شود. اين اثر مثبت بيشتر از دوره سوم به بعد نمايان مي‌شود. اثر شوك ناشي از رشد نرخ ارز بر رشد ماليات‌هاي غيرمستقيم تا سه دوره بعد از بروز شوك مثبت بوده و اين اثر از دوره چهارم به بعد در يك سطح منفي باقي مي‌ماند.

1401/12/13

71313