2415

Investigating the alliance between Turkey and the Republic of Azerbaijan and its impact on the security of the Islamic Republic of Iran

كارشناسي ارشد

علوم سياسي

زرين‌شهر

1399

شهريور 1401

دكتر محسن نصر اصفهاني

دكتر پرويز دليرپور

Iran , Turkey , Republic of Azerbaijan , coalition , security and defensive realism

به دنبال فروپاشي بلوك شرق و اضمحلال شوروي نقشه ژئوپليتيكي منطقه قفقاز جنوبي همچون ساير مناطق آن كشور با استقلال جمهوري‌ها دگرگون گرديد، آنگاه انديشمندان حوزه سياست به‌خاطر فقدان هژموني شوروي، اين منطقه را در وضعيت خلأ قدرت ارزيابي نمودند، سپس اين منطقه توجه بازيگران منطقه‌اي يعني ايران، روسيه و تركيه و بازيگران فرامنطقه‌اي را به‌سوي خود جلب نمود و رقابت براي نفوذ در منطقه آغاز شد كه در اين ميان رقابت ايران و تركيه به علل گوناگون برجسته شد. ايران كه به‌واسطه اشتراكات فرهنگي و تاريخي و بر اساس واقعيت‌هاي ژئوپليتيكي و ژئواكونوميكي به اين منطقه به‌عنوان مكمل امنيتي خود مي‌نگريست سياست احتياط و مدارا را در دستور كار خود قرار داد، اما تركيه سياست توسعه‌طلبانه با رويكرد واقع‌گرايي تهاجمي پيش گرفت، از اين‌رو قفقاز جنوبي در اين چند دهه اخير به نقطه تلاقي و تضارب آن دو كشور تبديل شد. اين رويكردها عوامل گوناگوني دارد كه بخش قابل‌توجه آن به عوامل هويتي، ژئوپليتيكي و اقتصادي منطقه برمي‌گردد. بر اين اساس پرسش اصلي پژوهش حاضر اين است: ائتلاف نظامي و امنيتي بين جمهوري آذربايجان و تركيه چه تأثيري بر امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران داشته است؟ روش موردنظر در انجام اين پژوهش تحليلي- توصيفي است و از روش‌هاي استدلال و تحليل عقلاني استفاده شده و طريقه گردآوري اطلاعات و داده‌ها در اين تحقيق، كتابخانه‌اي و اينترنتي است. درحالي‌كه بسياري از تحليل‌ها به عواملي همچون ژئوپليتيكي، سياسي، اقتصادي، تاريخي در ائتلاف نظامي و امنيتي جمهوري آذربايجان و تركيه اشاره دارد، به نظر مي‌رسد ائتلاف اين دو كشور بر اساس دكترين «عمق استراتژيك» كه به‌عنوان مبناي سياست‌گذاري خارجي تركيه با تأكيد بر توانمندي آن كشور در ابعاد جغرافيايي، تاريخي و هويتي در پي مطرح نمودن تركيه به‌منزله قدرت منطقه‌اي و جهاني دارد، تدوين شده است و ايران اين سياست دولت تركيه را با توجه به شاخصه‌هاي آن تهديدي براي امنيت ملي خود قلمداد نموده است.

1401/11/19

71056