2402

The impact of the conflicts between Azerbaijan and Armenia on Iran's relations with these two countries (from 2021 to 2022).

ارشد

علوم سياسي

پيام نور زرين شهر

1399

1401

آقاي دكتر نصر اصفهاني

مدت زمان زيادي است كه مناقشه بين دو جمهوري آذربايحان و ارمنستان بر سر ناحيه قره باغ منطقه را تحت تاثير خود قرارداده است. موضوعي كه در ادبيات رسانه اي رايج از آن به بحران قره باغ تعبير مي‌گردد. مناقشه بين آذربايجان و ارمنستان از زمان فروپاشي امپراتوري نيكلاي دوم-انقلاب روسيه (1917) و ظهور دولتهاي مستقل در قفقاز در سال‌هاي آخر جنگ جهاني اول، وجود داشته است. رقابت در جهت چيرگي بر قره‌باغ و همچنين موجب اختلاف مرزي، قوميتي و تاريخي در كوهستان زنگزور، نخجوان كه باعث درگيري‌هاي شديدي ميان اولين جمهوري ارمنستان و جمهوري دمكراتيك آذربايجان تبديل شد. اين پژوهش كه به روش تبييني و توصيفي و با استفاده از منابع كتابخانه اي جمع آوري گشته به تأثير مناقشات اخيرآذربايجان و ارمنستان بر روابط ايران با اين دو كشور پرداخته است؛ با اين پرسش اصلي كه «آيا مناقشات قفقاز تأثيري بر امنيت ملي ايران داشته است؟» بر اساس يافته‌هاي پژوهش، برهم خوردن موازنه قدرت در قفقاز جنوبي و توافق‌نامه آتش‌بس ناشي از آن در ابعاد مختلف به شكل ايجابي و سلبي بر منافع و ارتباط با جمهوري اسلامي ايران تأثيرگذار بوده است كه مهم‌ترين آن‌ها عبارت‌‌اند از: نقش‌آفريني بيشتر روسيه در مرز‌هاي شمال غربي ايران، احتمال دور شدن جغرافياي درگيري از مرزهاي ايران، كمك‌هاي تسليحاتي كلان و مؤثر رژيم صهيونيستي در آزاد شدن مناطق اشغالي آذربايجان و در نتيجه نقش‌آفريني بيشتر اين رژيم در مرزهاي شمال غربي ايران، دستيابي ايران به اراضي هم‌مرز و ارتباط مجدد مرز نسبتاً طولاني با آذربايجان و نظاير اين‌ها. مهم‌ترين راهبردهاي پيش ‌روي جمهوري اسلامي در مواجهه با بحران مذكور نيز شامل اتخاذ مواضع بي‌طرفانه و در عين حال ايفاي نقش ميانجيگري فعال براي حفظ و القاي جايگاه راهبردي جمهوري اسلامي به طرف‌هاي درگير و بازيگران منطقه، حضور فعال در مناطق جديد حاصل از توافق آتش‌بس، افزايش مسيرهاي مواصلاتي و ترانزيتي با جمهوري آذربايجان، به‌ويژه در مناطق تازه آزادشده‌، تقويت، تجهيز و توسعه سريع كمي- كيفي ساختار مرزباني و استفاده از تجربه‌هاي جنگ قره‌باغ در زمينه بهره‌گيري از سلاح‌هاي مدرن و هوشمند بوده است. جمهوري اسلامي ايران به عنوان يكي از بازيگران مستقيم و اصلي منطقه، اين بحران را نوعي مسئله امنيت ملي مي داند و دولتهاي ديگر همچون روسيه و آمريكا و تركيه به فراخور نگاه خود، تا به امروز پيشنهادهايي را براي حل اين بحران مطرح كرده اند. آمريكا در تمام زمينه هاي سياسي، اقتصادي و فرهنگي، سعي نموده تا مانع مشاركت ايران در اين منطقه گردد.

70988