LP 52

Investion of pdeudonym in the qajar poet

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات فارسي

دانشگاه پيام نور مركز نجف آباد

1398

1398/11/07

ايرج پور، محمد ابراهيم

قانوني، حميدرضا

psudonym , repeat , Qajar poet , notes

تخلص يا نام شعري شاعر، از ويژگي هاي شعر فارسي است كه از اولين دوره ها كاربرد داشته است. تخلص در همه قالب هاي شعر فارسي به كار رفته اما كاربرد آن در غزل از قرن ششم، به عنوان يكي از سنت هاي غزل سرايي رونق بسيار يافته است. در قديم ترين نمونه شعر فارسي يا پهلوي فارسي شده نيز، تخلص ديده مي شود: منم آن شير گله منم آن پيل يل/نام من بهرام گور. . . (شفيعي كدكني، 1380: 50) ذكرنام شاعر يا تخلص، علاوه بر اينكه سنت شعري بوده است نيز جايگاهي براي نشان دادن و پايدار ساختن نام شاعر به حساب مي آمده است و به همين دليل، شاعران به تخلص توجه بسياري نشان داده اند. سخنوران براي تخلص اهميت بسيار قائل هستند زيرا با تخلصشان شناخته و معرفي مي شوند. در كتب تذكره نيز تخلص مورد توجه قرار گرفته است، بويژه در تذكره هاي متاخر به ذكر تخلص شاعران و چگونگي انتخاب آن توجه بسيار شده است. اساس اين پژوهش بر پايه مطالب مربوط به تخلص در تذكره هاي دوره قاجار ازجمله، تجربة الاحرار وتسلية الابرار، مجمع الفصحا، سفينة المحمود، حديقة الشعرا، تذكره دلگشا، تذكره شبستان، تذكره شعاعيه و قاجار نام دودماني است كه از سال 1174تا 1304 بر ايران فرمان راند. قاجارها قبيله اي از تركمان هاي منطقه استرآباد(گرگان) بودند. ايشان تبار خود را به كسي به نام قاجار نويان مي رساندند كه از سرداران چنگيز بود. نام اين قبيله ريشه در عبارت آقاجر به معناي جنگجوي جنگل دارد. دوران سلسله قاجار(1304-1175ه.ش)،به ويژه به عنوان دوران عرضه داشت هاي فرهنگي و هنري و جنبش هاي مهم مردمي،داراي برجستگي هاي گيراي بسياري است.اين دوران،مرحله اصلي گذار از جامعه و فرهنگ ايراني پيش از مدرن به توسعه نوين ايران نيز به شمار مي آيد.(حقيقت خواه،1381: 9) ايران در زمان اين سلسله با دنياي غرب آشنا گرديد. اولين كارخانه هاي توليد انبوه، توليد الكتريسيته، چاپخانه، تلگراف، شهرسازي مدرن، و اعزام اولين گروه ها از دانشجويان ايراني به اروپا جهت تحصيل در شاخه هاي طب و مهندسي در اين سلسله صورت پذيرفت. بازسازي ارتش ايران و حديقه امان اللهي است چنان كه اين تذكره ها به طور دقيق مورد مطالعه قرار گرفته و مطالب مربوط به تخلص شاعران استخراج گشته و مورد بررسي و تحليل قرار گرفته اند و به اين نتيجه دست يافته شد كه در دوره قاجار شمول و گسترش كاربرد تخلص بسيار زياد است.

1401/09/05

70131