24768پ

The reciprocal role of subjects and ruler in the thought of Nazim al-Islam Kermani

كارشناسي ارشد

تاريخ ايران اسلامي

دانشگاه پيام نور مركز تهران جنوب

1399-1400

1401/07/25

عالي

89ص

بيگدلي، محسن

شهسواري، ثريا

76-86ص

Nazim al-Islam Kermani, subjects, ruler, reciprocal role

تهران جنوب

يكي ازاصلي‌ترينو بااهميت‌ترين مسائل در انديشه سياسي جهان معاصر، نقش و جايگاه مردم، حق‌وحقوق آنان و رسالت دولت و حكومت در برابر مردم و وظايف مردم در قبال حاكميت و رهبري جامعه است. در ايران عصر قاجار مردم نقشي در ساختار قدرت نداشتند چراكهاستبداد بر كشور حاكم بود،شاه در رأس هرم و مركز ثقل و توزيع قدرت بود و در سلسله‌مراتب سلطه و اقتـدار،به‌عنوانبازيگر اصلي قدرت در توزيع قدرت سياسي، نقش محوري را بـه عهـده داشـت. شاه محور و قبله عالم بود و بقيه همه رعيت بودند حتـي درباريـان. شاه و به تبعيت از او شاهزادگان و اشراف و درباريان، كشور را ملك شخصي و مردم را رعاياي بدون حق خود مي‌پنداشتند وايدئولوژي حاكم نيز در تلاش بود كه مخالفت با چنين ساختار قدرتي كه در رأس آن شخص شاه قرار داشت، ستيز با خداوند دانسته شود.بر اين اساس مي‌توانيم كنترل قدرت شاه و حكومت مركزي و پايبندي او به قانون را ازجملهآرمان‌هاي مهم انقلاب مشروطه و علي‌الخصوصناظم الاسلام كرماني تلقي كنيم.درواقع مشروطه‌خواهان درصدد بودند كه با نوشتن و پايبندي مقامات سياسي به قانون، قدرت آن‌ها را مهار كرده و از استبداد در كشور جلوگيري كنند.هدف كلي تحقيق حاضر، بررسيوظايف متقابل رعايا و حكمران درانديشه ناظم الاسلام كرماني است.يافته‌هاي تحقيق نشان داد ناظم الاسلام كرمانيبه ارزش و اهميت وظايف متقابل ميان حكمران و رعايا آگاه بوده استو از ديدگاه ايشان اين وظايفاز همه وظايفي كه رعايا در قبال يكديگر دارند، اساسي‌ترو مهم‌تر است چراكه اگر حكمران و رعايا آن‌ها را رعايت كنند جامعه در همه جنبه‌ها از پيشرفت و تكامل و رفاه و آسايش برخوردار مي‌شود وگرنه ضرباتجبران‌ناپذيري بر پيكره آن وارد خواهد شد، پس بايد حكمران و رعايا حقوق متقابل نسبت به يكديگر را رعايت كنند و در انجام وظايفشان كوتاهي نكنند. از ديدگاه ايشان حقوق مردم بر حكمران شامل مواردي است چون عدالت ورزي در ميان مردم، تأمين رفاه و آسايش زندگي براي مردم، تعليم و تربيت مردم، مشورت خواهي از مردم، برقراري آزادي بيان، انديشه و مطبوعات،بررسي نيازهاي مردم، برقراري امنيت و همچنين حقوق حكمران بر رعايا عبارت است از: وفاداري نسبت به حكومت، شناخت حاكم بر حق و اعراض از ياري‌كردن حاكم ستمگر، اطاعت و فرمان‌برداري،همراهي و مشاركت در تصميمات، خيرخواهي و نصيحت گرايي، تحمل مشكلات، اعراض از باطل، اهتمام به رضايت عمومي

1401/09/12

70129