14039پ

كارشناسي ارشد

اقتصاد كشاورزي

تهران شرق

1401

صحافي شده ندارد

ابوالفضل محمودي

فريد اجلالي

دانشگاه پيام نور مركز تهران شرق

گسترش صادرات محصولات غيرنفتي و تنوع بخشيدن به درآمدهاي صادراتي، براي كاهش آسيب‌پذيري اهداف توسعه اقتصادي ضرورت دارد. در طول سال‌هاي 2005 تا 2020 ميلادي، كشور ايران، پس از كشورهاي چين، تركيه، آرژانتين، آمريكا، اوكراين و روسيه، جايگاه هفتم توليد محصول عسل طبيعي در جهان را كسب نموده است. در سال 2020 ميلادي كشور ايران 5 درصد از عسل طبيعي دنيا را توليد كرده، در حالي كه سهم صادراتي آن در طي سال‌هاي مورد مطالعه فقط نيم درصد محاسبه شده است. اين تحقيق با به‌كارگيري رهيافت شاخص‌هاي مزيت نسبي آشكارشده، مزيت نسبي آشكارشده متقارن و كاي دو طي سال‌هاي مورد مطالعه، به بررسي وضعيت رقابتي كشور ايران و 14 كشور بزرگ صادركننده عسل طبيعي پرداخته است. داده‌هاي مورد نياز از تارنماهاي فائو، تريدمپ و بانك جهاني استخراج شد. پانزده كشور بزرگ صادركننده شامل: چين، آرژانتين، نيوزلند، آلمان، مكزيك، اسپانيا، مجارستان، برزيل، هندوستان، ويتنام، اوكراين، بلژيك، كانادا، روماني و ايران جهت بررسي گزينش شدند. با به‌كارگيري شاخص‌هاي نسبت تمركز و هرفيندال-هيرشمن، ساختار بازار جهاني عسل طبيعي بررسي شد و با بهره‌گيري از شاخص برنامه‌ريزي تجاري و ادغام جهاني، وضعيت بازار مورد شناسايي قرار گرفت. كشور ايران با مقدار شاخص مزيت نسبي برابر 1/1 در رتبه دوازدهم بازار جهاني صادراتي قرار گرفت. ميانگين شاخص‌هاي ساختار بازار عسل طبيعي در دوره مورد بررسي، از نوع انحصارچندجانبه بسته و بنگاه مسلط است كه كشور چين با مقدار 6/11 درصد از بازار جهاني، داراي بيشترين سهم در صادرات عسل طبيعي بوده است. تجزيه و تحليل براساس سبد كالاي كشاورزي با استفاده از شاخص برنامه‌ريزي تجاري بيانگر اين است كه بازار كشور ايران در طول دوره مورد مطالعه در وضعيت برنده در بازارهاي رو به رشد قرار دارد. در پايان با استفاده از روش‌هاي غربالگري، تاپسيس و تاكسونومي عددي، رتبه بازارهاي هدف عسل طبيعي كشور ايران به‌طور جداگانه، بدست آمد و با استفاده از روش ادغام ميانگين رتبه‌ها، اولويت بندي شدند. طبق نتايج كشورهاي: كويت، عراق، امارات، عمان، بحرين، سنگاپور، مالزي، تركيه، اردن و ليبي به ترتيب جايگاه‌هاي اول تا دهم بازارهاي هدف محصول عسل طبيعي كشور ايران را بدست آوردند.

69312