24535پ

Investigating the relationship between the government and the discretionary sphere of the law with emphasis on Nahj al-Balaghah

دكتري تخصصي ph.d

علوم و معارف نهج البلاغه

دانشگاه پيام نور مركز تهران جنوب

1391-1392

1400/06/31

عالي

135ص

محمدي، ناصر ؛ قاضي زاده، كاظم

دلشاد تهراني، مصطفي

117-132ص

Government, religion, the discretionary sphere of the law, Nahj al-Balaghah

تهران جنوب

منطقه‌الفراغ محدوده‌ايي پذيرفته شده در قلمرو دين است كه بررسي نسبت حكومت با آن مي‌تواند پاسخ بسياري از سوالات مطرح راجع به حكومت ديني را مشخص نمايد، اين رساله با روش فقه‌الحديثي به سراغ عبارات نهج‌البلاغه رفته و به تفسير موضوعي نظريه‌پردازانه در اين باب پرداخته است و با فرض قرار داشتن حكومت در منطقه‌الفراغ، معيارهايي را احصا كرده، بر نهج البلاغه عرضه داشته و در واقع نهج‌البلاغه را به سخن درآورده و به اين نتايج دست يافته است كه: 1- ولايت و امامت به‌عنوان عناصر ثابت و مكتبي دين مبين اسلام نمي‌توانند حكومت را از منطقه‌الفراغ خارج كنند، تعريف اولي‌الامر به عنوان محوري‌ترين مفهوم در بحث ولايت به قرينه امتناع اميرمومنان علي ع از قبول حكومت،حضور عنصر ولايت را در عرصه حكمراني و فرماندهي نفي مي‌كند. 2-مهم‌ترين ادله برقراري تلازم شريعت و حكومت كه عبارتند از جهاد ابتدايي، امر به معروف عملي و اجراي احكام قضايي توسط حكومت از منظر نهج البلاغه ثابت نبوده و نمي‌توانند چنين تلازمي را برقرار نمايند. 3-آيات قرآن‌كريم نيز هيچ دلالت روشني بر مكتبي بودن حكومت ندارند، بلكه برعكس قرائني بر منطقه‌الفراغي بودن آن ارائه مي‌دهند. 4-از منظر نهج‌البلاغه حكومت بالذات مطلوب و ارزشمندو مقدس نبوده و اميرمومنان علي ع موكدا بر بي‌ارزشي ذاتي آن تاكيد ورزيده و آن‌را يك ابزار غير لازم معرفي نموده است. بنابراين از منظر نهج‌البلاغه حكومت جزء عناصر منطقه‌الفراغي دين به‌شمار مي‌رود و متناسب با شرايط قابليت و اقتضاي تغيير را دارد، البته اين حكم آنچنان كه در تعريف حكومت مشخص شده است موارد شكلي و ساختاري حكومت را شامل مي‌شود اما نسبت به جهات و حيثات فراحكومتي نظري نداشته و اين حكم شامل آن‌ها نخواهد بود

1401/05/09

67054