13903پ

كارشناسي ارشد

زيست شناسي

تهران شرق

1393

صحافي شده ندارد

دكتر يونس عصري دكتر غلامرضا بخشي خانيكي

دكتر سيد علي حسيني (سيد حبيب)

دانشگاه پيام نور مركز تهران شرق

رازك (Humulus lupulus L.) و زرشك كوهي (Berberis vulgaris L.) از جمله گياهان دارويي هستند كه از ديرباز مورد توجه بوده اند. مخروط ماده رازك از رستم آباد، چالكي و بندرگز و ميوه زرشك از مناطق الستان (علي آباد كتول)، راميان و توسكستان در استان گلستان جمع آوري و پس از خشك كردن به آزمايشگاه جهت استخراج اسانس هيدروالكلي و شناسايي تركيبات آن انتقال يافت. اسانسگيري به روش تقطير با آب توسط دستگاه كلونجر انجام گرفت. سپس براي شناسايي تركيبات اسانس و ميزان هر كدام از دستگاه گاز كروماتوگرافي متصل به جرم سنج GC/MS استفاده گرديد. تركيبات مشترك رازك در سه رويشگاه عبارت بودند از: آلفا سيلن، بتا سيلن و ترانس كاريوفيلن و تركيبات مشترك در سه رويشگاه زرشك كوهي نيز (E-β) اسيمن، ليمونن، بتا فلاندرن، فلاندرن، اورتوسيمن، تيميل متيل اتر، بنزن 1و 4 دي متوكسي، تترا دكانوييك اسيد و پنتا دكانون بودند. خصوصيات رويشي و زايشي دو گونه در رويشگاه ها اندازه گيري شد. همچنين برخي از ويژگي هاي اقليمي با استفاده از اطلاعات ايستگاه هاي هواشناسي و نيز برخي از خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك با برداشت نمونه خاك از رويشگاه ها تعيين شد. در رازك از لحاظ سطح پوشش و ارتفاع بوته اختلاف معني دار در سطح 5 درصد و از لحاظ بزرگترين قطر ساقه اختلاف معني دار در سطح يك درصد ديده شد. در سه جمعيت بررسي شده از اين گياه از لحاظ تراكم و زادآوري اختلاف معني داري ديده نشد. در گياه زرشك در سه رويشگاه از لحاظ تراكم، زادآوري و ارتفاع گياه اختلاف معني دار در سطح 5 درصد و نيز از لحاظ بزرگترين قطر ساقه اختلاف معني دار در سطح 1درصد مشاهده شد. از لحاظ سطح پوشش نيز اختلاف معني دار در سطح 1/0 درصد ديده شد. براي تعيين مهمترين عوامل موثر در تفكيك رويشگاه ها، خصوصيات رويشي، زايشي، تركيبات اسانس و ويژگي هاي اقليمي و خاكي با استفاده از نرم افزار PCA مورد آناليز قرار گرفت. در سه رويشگاه رازك مهمترين عوامل اكولوژيكي موثر به ترتيب عبارتند از: دررستم آباد حداقل مطلق دما، بارندگي ساليانه، شيب رويشگاه و ارتفاع از سطح دريا، در چالكي رطوبت اشباع، ميزان رس خاك، سطح پوشش، تعداد در پلات، ارتفاع گياه و تعداد دانه رست و در بندرگز ميانگين دماي ساليانه، ميانگين حداقل و حداكثر دما و هدايت الكتريكي. در سه رويشگاه زرشك مهمترين عوامل اكولوژيكي موثر به ترتيب عبارت از: در الستان هدايت الكتريكي، سطح تاج پوشش و ميزان رس، در راميان شيب و ميزان رس و در توسكستان اسيديته، و ميزان سيلت خاك.

66905