ارزيابي سطح لغت كتابهاي زبان انگليسي مدارس متوسطه دوم ايران

an eva‎luative study of lexical richness in iranian senior high school english text box

كارشناسي ارشد

زبان و ادبيات انگليسي

پيام نور مركز اصفهان

1397

1399

86

دكتر مريم فرنيا

دكتر راضيه رباني يكتا

lexical richness,textbook eva‎luation , vocabulary profiler , word frequency , word lists

داشتن يك تصور واضح از كيفيت لغات به كار رفته در متون درسي در اموزش و يادگيري يك زبان خارجي بسيار حائز اهميت مي باشد. لغت داراي نقش اساسي و مهمي در هر زبان مي باشد و در سال هاي اخير فراواني لغت توجه بسياري از محققين و مدرسين را به خود جلب كرده است. عليرغم تغيير كتب آموزش زبان انگليسي در ايران هنوز هم در كتابهايي كه اخيرا چاپ و منتشر شده است نقاط ضعفي وجود دارد كه لزوم ارزيابي دقيق كتابهاي مذكور را غير قابل انكار مي كند. هدف از پژوهش حاضر ارزيابي كتاب هاي زبان دوره متوسطه دوم ايران با تاكيد بر تجزيه و تحليل سطح لغت مي باشد.كتابهاي مذكور با عنوان ويژن توسط وزارت آموزش و پرورش براي سالهاي 10و 11و 12 يا متوسطه دو م تدوين شده است. سطح لغات اين كتابها با استفاده از نرم افزار تعيين فراواني، جهت بررسي دامنه فراواني لغات، مورد تجزيه و تحليل و مقايسه قرار گرفت. خروجي نرم افزار نشان داد كه بيشتر از دو سوم كلمات بكار رفته در كتابهاي ويژن در گروه هزار كلمه پر بسامد اول (K1) قرار دارند. اين مقدار در ويژن يك 85.82% ، در ويژن دو 83.99% و در ويژن سه 82.95% ميباشد. همان طور كه ديده مي شود تعداد هزار كلمه پر بسامد اول(K1) با بالا رفتن سطح كتاب كاهش مي يابد. نكته قابل توجه اينكه فراواني مجموع هزار كلمه پر بسامد اول و هزار كلمه پر بسامد دوم(K1+K2) در هر سه كتاب كمتر از اندازه مورد نياز براي درك و فهم آسان مطلب(95%) است. تعداد كلمات تخصصي (K3 or AWL) هم ، كه در ويژن يك 1.14% ، در ويژن دو2.42% و در ويژن سه 3.65% مي باشد، با بالا رفتن سطح كتاب افزايش مي يابد. و اين به اين معناست كه ويژن سه در مقايسه با ويژن دو و ويژن يك حاوي تعداد بيشتري از هزار كلمه پر بسامد دوم(K2) و خصوصا كلمات تخصصي (K3)مي باشد، و نتيجتا كتاب ويژن سه سخت ترين كتاب هم براي معلمين و هم براي دانش آموزان مي باشد. فراواني مجموع هزار كلمه پر بسامد اول و هزار كلمه پر بسامد دوم و كلمات تخصصي زبان(K1+K2+K3) ،كه در ويژن يك 94.52%، در ويژن دو 94.60%و در ويژن سه 95.02% مي باشد ، با بالا رفتن سطح كتاب افزايش مي يابد. اين نشانگر اين است كه دانش آموزان ويژن سه در مقايسه با دانش آموزان ويژن يك و دو ملزم به يادگيري كلمات بيشتري از گروه كلمات پر بسامد دوم (K2) و كلمات تخصصي (K3) هستند. تنوع واژگاني، يانسبت انواع كلمات به كل كلمات، (Type-token ratio)با بالا رفتن سطح كتاب افزايش مي يابد. اين ميزان در ويژن يك 0.15% ، در ويژن دو 0.17% و در ويژن سه 0.18% ميباشد. و اين نشانگر اين است كه ويژن سه داراي بيشترين تعداد كلمات متفاوت و نتيجتا مشكل ترين كتاب از نظر تنوع واژگاني در ميان اين سري كتاب مي باشد. تراكم لغات،يا نسبت كلمات غير گرامري به كل كلمات(Lexical density) در ويژن يك 0.51%، در ويژن دو0.53% و در ويژن سه 0.52% مي باشد. همانگونه كه مشاهده مي شود تراكم لغات در ويژن دو نسبت به ويژن يك افزايش مي يابد، كه اين امر كاملا منطقي است، ولي در ويژن سه تراكم لغات نسبت به ويژن دو كاهش مي يابد. هر چه تراكم لغات در متني بيشتر باشد، متن پيچيده تر و پر محتواتر خواهد بود. انتظار ميرود كه آخرين كتاب متوسطه دوم در ايران(ويژن سه) سخت تر و پر محتواتر از كتاب سال قبل(ويژن دو) باشد. در حاليكه،عليرغم اينكه دانش آموزان ويژن سه كه در آستانه ورود به دانشگاه هستند بايد كتاب سخت تر و پر محتواتري را مطالعه كنند. كتاب ويژن سه در مقايسه با ويژن دو آسان تر و داراي تراكم لغت كمتري است. علاوه بر آن تفاوت معناداري در سطح فراواني هزار كلمه پر بسامد اول(K1)، هزار كلمه پر بسامد دوم(K2)، كلمات تخصصي(K3) و كلمات گروه آخر(Off-list)، در ميان فصلهاي هر كتاب از يك سو، و در ميان سه كتاب ويژن از سوي ديگر، وجود دارد. نتايج پژوهش حاضر مي تواند توسط معلمين، نويسندگان كتب درسي و هر موسسه ديگري، كه مسئول طراحي و توسعه كتب درسي زبان انگليسي است، مورد استفاده قرار گيرد.

66484