چكيده
قرآن كريم همواره يكي از منابع اصلي شعر و ادبيات فارسي و يكي از پشتوانههاي فرهنگي نويسندگان و شاعران مسلمان پارسيگو بوده است. در اين ميان شاعران عارف به دليل پيوند طبيعي عرفان و تصوف اسلامي با نصوص ديني آشنا بوده و از تلميح به عنوان يكي از زيباييهاي ادبي به خوبي بهره گرفتهاند و ذهن و روح خوانندگان خويش را متوجه حوادث و رويدادها و مسائلي كه در گذشته اتفاق افتاده مينمايند و باعث تفكر و خلاقيت ذهن خوانندگان ميشوند.
يكي از صنايع مهم كه بسياري از شاعران براي مضمون آفريني از آن بهره برده¬اند تلميح است. به-طوري كه كمتر اشعار شاعري را مي¬توان ملاحظه كرد كه اثري از اين صنعت در آن وجود نداشته باشد. كاربرد آرايه تلميح از جهات هنري و مضموني بسيار قابل تامل است. در اين پژوهش كه به روش توصيفي- تحليلي انجام گرفته است ديوان فخرالدين عراقي مورد پژوهش قرار گرفته است. فخرالدين عراقي از جمله شاعراني است كه به ميزان زيادي از صناعات لفظي و معنوي و به¬ويژه تلميح بهره برده است. فخرالدين عراقي انواع تلميحات را در ديوان خود به كار برده است، كه شامل 71% اشاره به تلميحات قرآني، و 16% اشاره به احاديث قدسي و احاديث حضرت علي (ع) و 5% اشاره به مشاهير و عرفا نظير، منصور حلاج، بايزيد بسطامي، شيخ صنعان و 5% اشاره به اساطير و به بازيها و باورهاي زمانه و علوم آن زمان روي هم رفته كمتر از 5% اشاره نموده است. پس بنابراين كاربرد تلميحات قرآني در اشعار در ديوان فخرالدين عراقي بيشتر و گسترده¬تر است زيرا اشعار او در برگيرنده مضامين عرفاني است كه براي بيان مضامين عرفاني از قرآن و به ويژه داستان پيامبران سود جسته است.
