چكيده
چكيده
قرائات جمع قرائت، در لغت به معناي جمع كردن و به هم پيوستن اختلاف قرائات، و در اصطلاح عبارت است از: كيفيت اداي كلمات قرآن و اختلاف اين كيفيت. اختلافي كه به ناقل و راوي آن نسبت داده مي شود. يكي از شاخه هاي علوم قرآني و از جمله مباحثي است كه نزد مفسرين، فقيهان اسلامي و پژوهشگران حوزه علوم قرآني از صدر اسلام تاكنون مورد توجه بوده است. حال در اين پژوهش برآنيم تا با هدف دستيابي به يك تصوير كمي-تراكمي از رويداد اختلاف قرائت در چهار سوره مباركه فرقان، شعراء، نمل و قصص و با رويكرد زبان شناختي به بررسي اختلاف قرائات در سوره هاي ياد شده در دو سطح «صورت واژه» و «تركيب بندي جمله» بپردازيم. در صورت واژه، هر گونه تفاوت در حركات (واكهها / مصوتها) و حروف (همخوانها / صامتها)كه به صورت گفتاري و نگارشي روشن و قابل مشاهده باشد؛ در نظر گرفته شده است. و در تركيب بندي جمله نيز، ملاك براي ثبت اختلاف در قرائت، هر گونه «افزايش يا كاهش» و يا «پس و پيش شدن اجزاي جمله»؛ بوده است. اين بررسي از نوع توصيفي بوده و نه توضيح و تعليل. به عبارت ديگر به بيان چگونگي و بر اساس مشاهده؛ «آنچه هست»انجام شده است. اساس كار نيز جهت جمع آوري داده ها در فصل سه، «معجم القرائات القرآنية» اثر مشترك عبد العال سالم مكرم و احمد مختار عمر مي باشد. همچنين براي تكميل مباحث و رفع ابهام در بعضي از موارد به «معجم القرائات» تأليف دكتر عبد اللطيف خطيب مراجعه مي شود.
نتايج شمارش در قالب جدول و نمودار در سطح واژه، جمله و همچنين فراواني نام قاريان به صورت مجزا ارائه شده است. از آنجا كه تعداد آيات زياد مي باشد و بيشترين فرواني نيز مربوط به بخش واژه است؛ ما در اين قسمت، جدول فراواني و نمودار ستوني هر سوره را ده آيه ده آيه مورد بررسي قرار مي دهيم. همچنين در پايان نيز از تمامي اين موارد به طور كلي، هر چهار سوره را مورد مقايسه قرار داده و به صورت جدول و نمودار، نتيجه را بيان مي كنيم.
واژگان كليدي: بررسي آماري - زبان شناسي – قرائت - سوره
