بررسي ساختاري و محتوايي بخش آغازين داستانهاي قصص قرآني با تكيه بر پنج داستان برگزيده

Study of Structure and Content of the Opening of Quranic Stories, Based on Five selec‎ted Stories

كارشناسي ارشد

الهيات و معارف اسلامي گرايش علوم قرآن و حديث

مركز تهران جنوب

1400

1400

عالي

124ص

محمدهادي امين ناجي

ايوب مرادي

114-115ص

Quran, story, Opening of story, Opening of Quranic stories

مركز تهران جنوب

چكيده داستان، از جمله موضوعات مهم و اثر گذار بر زندگي انسان بوده و در قرآن كريم نيز حائز جايگاه ويژهاي است. به همين دليل، بررسي و تحليل داستانهاي قرآني از اهميت بهسزايي برخوردار ميباشد. با توجه به گستردگي موضوع قصص قرآني، بهتر است يكي از قسمتهاي داستانهاي قرآني مورد بررسي و تحليل واقع شود تا نتيجه حاصل، ريزبينانهتر و مفيدتر باشد. يكي از مهمترين قسمتهاي داستان، افتتاحيه يا بخش آغازين آن است. به همين دليل، هدف اصلي اين تحقيق دستيابي به الگويي از سبك قرآن كريم در افتتاحيه داستانها و هدف فرعي آن بررسي شباهتها و تفاوتهاي سبك قرآن در افتتاحيه داستانها با داستانهاي مرسوم نوشته شده توسط انسانها ميباشد. در اين راستا و به جهت پرهيز از سخنان كلي و دريافت نتيجه مصداقي، پنج داستان قرآني به عنوان نمونه، انتخاب شده و دو سؤال مطرح شده است. اول: سبك شروع قصه هاي قرآني منتخب چگونه است؟ و دوم: انواع شباهتها و تفاوتهاي بين قصص بشري و پنج قصه منتخب قرآني در افتتاحيه داستان در چه مواردي است؟ در پاسخ به دو سؤال مورد هدف پژوهش، مشخصي گرديد كه سبك شروع داستانهاي قرآني با وجود شباهت هاي قابل توجه به داستانهاي بشري، داراي ويژگيهاي متمايز كنندهاي ميباشد، اهّم اين ويژگيها نيز، روش تركيبي در محدود يا فراخ بودن بخش آغازين، طرفين خاص كشمكش در برخي داستانها و نحوه به كار بستن عنصر محتوا و مضمون در داستان ميباشد. بنابراين، صحت دو فرضيه متصور براي اين پژوهش، مورد تأييد قرارگرفت. فرضيهها عبارت اند از: اول اينكه سبك افتتاحيه قصص قرآني با وجود معطوف ساختن توجه مخاطب به محتوا و مقصود نقل قصه، در ايجاد كشش داستاني و جذب مخاطب به منظور پيگيري داستان ، كاملا توانمند و قوي عمل مي نمايد. و دوم اينكه با وجود شباهتهاي هنري ميان سبك شروع داستان هاي قرآني )منتخب( و داستان هاي بشري، توجه خاص قرآن به هدف از ارائه ماجراي پيشينيان به گونهاي است كه سبك داستانگويي قرآن در افتتاحيه قصص را متمايز و متفاوت از داستانهاي بشري نموده و روش خاصي را به نمايش ميگذارد. روش تحقيق در اين پاياننامه، توصيفي-تحليلي و كتابخانهاي ميباشد. به اين صورت كه در ابتدا بر اساس منابع ادبي و داستاني، روش، سبك و نكات مربوط به افتتاحيه داستان، گردآوري و تجميع شده و شاخصههايي به منظور ملموس و قاعدهمند كردن بررسي، استخراج گرديد. سوالات و فرضيهها بر اساس شاخصههاي به دست آمده، براي پنج داستان قرآني برگزيده، مورد بررسي، آزمون و تحليل جزئي و موردي قرار گرفت.

1400/11/11

65379