24229پ

دكتري تخصصي

علوم قرآن و حديث و نهج البلاغه گرايش: علوم و معارف نهج البلاغه

واحد تهران جنوب

1400

312ص

محمود كريمي بنادكوكي، دكتر محمدهادي امين ناجي

سيد محمد مهدي جعفري دكتر سيد ضياء الدين عليانسب

299-311ص

واحد تهران جنوب

تقطيع نهجالبلاغه همواره زمينهاي را فراهم كرد تا برخي بدون توجه به ساير اجزاء، نظريههايي تقرير كرده و بدان نسبت دهند و مرسل بودن اين كتاب، توسط عدهاي و به اشكال متعدد، عاملي براي ايجاد تشكيك درباره آن فراهم كرد. از سوي ديگر ويژگيهاي خاص نهجالبلاغه در جلب توجه مخالفان نيز فرصتي مناسب براي مقابله با آن در افرادي شناخته شده، پديد آورد تا شبهاتي درباره اين كتاب اظهار كرده و سعي در كاستن اعتبار آن داشته باشند. در اين ميان و بويژه در دوران اخير، تعدادي از شبهات، در تعارض با ديگر سخنان حضرت در نهجالبلاغه و به صورت درونمتني مطرح شده است. افرادي همچون ابن ابي الحديد معتزلي، الهي ظهير پاكستاني، القفاري، موسوي و شيخ صالح بن عبدالله الدرويش با مبنا قرار دادن انكار نصب الهي حضرت، سخناني از نهجالبلاغه برگزيده و آنها را در تعارض با اصل نص و جانشيني بلافصل ايشان پس از رسول )ص( قرار دادند. آنان موضوعاتي همچون انكار جايگاه امامت، ناديده انگاشتن مقام عصمت و عدم باور حضرت به جانشيني ايشان بعد از پيامبر )ص( براي اخذ حكومت را از عمده مطالب متعارض در نهجالبلاغه دانستند و نوشتههايي در جهت توجيه ديدگاه خود، به نگارش درآوردند. رساله حاضر درصدد برآمد با استفاده از روش توصيفي-تحليلي و با بررسي و مطالعه اين نوشتهها، به رفع تعارضات بر اساس مباني اعتقادي، مباني صدوري و مباني دلالي سخنان اظهار شده، بپردازد. بر اساس مباني اعتقادي، حضرت نه تنها قائل به امامت خويش هستند و عصمت را از دلايل آن مقام براي خود ذكر ميكنند، بلكه اين دو را تجليبخش توحيد افعالي و عملي خداوند به معناي حقيقي ميدانند؛ از سوي ديگر به حق خود درباره حكومت به بيانات متعدد در نهجالبلاغه، اشاره و آن را نيز از جلوههاي حاكميت و مالكيت الهي در زمين ذكر كردهاند. بر پايه مباني صدوري، عمده سخنان برگزيده براي امر تعارض، داراي اشكال در منابع نقل و ضعف صدوري هستند و با توجه به مباني دلالي نيز خاستگاه تعارضات مطرح شده در موضوعاتي همچون: سوءفهم فضاي گفتههاي حضرت، تقطيع سخنان ايشان، اشتباه گرفتن كلام ديگران با كلام امام)ع(، تقيه و تصحيف در كلام نمود دارد و در حقيقت، طرح اين نوع تعارضات، امتداد همان ديدگاهي است كه با ناديده انگاشتن اصل نصب، پس از رحلت پيامبر)ص( جريان سقيفه را پديد آورد.

1400/10/18

65106